جستجو در سایت :   

عنوان : تحلیل مضامین اخلاقی در سیاستنامه و قابوسنامه

دانشگاه آزاد اسلامی  واحد بردسیر

دانشکده ادبیات و علوم انسانی

پایان نامه برای کسب درجه کارشناسی ارشد(M – A)

موضوع:

تحلیل مضامین اخلاقی در سیاستنامه و قابوسنامه

استاد راهنما:

دکتر صدیقه علیپور

مشاور:

دکتر هوشمند اسفندیار پور

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی گردد

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود می باشد)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل می باشد)

فهرست مطالب:

پیشگفتار………………………………………………………………………………………………………………………………… 1

فصل اول: کلیات

1-1- اظهار مسئله………………………………………………………………………………………………………………………… 5

1-2- اهداف پژوهش……………………………………………………………………………………………………………………. 5

1-3- سؤالات پژوهش………………………………………………………………………………………………………………….. 6

1-4- فرضیات پژوهش…………………………………………………………………………………………………………………. 6

فصل دو.م: مبانی نظری

2-1- ادبیات تعلیمی…………………………………………………………………………………………………………………… 8

2-2- نخستین شاعران حکمت و تعلیم ……………………………………………………………………………….. 10

2-3- علم اخلاق………………………………………………………………………………………………………………………. 11

2-4- ارتباط ادبیات و اخلاق…………………………………………………………………………………………………….. 13

2-5- پیشینه اندرزنامه نویسی………………………………………………………………………………………………… 15

2-5-1- انواع گوناگون اندرزنامه ها…………………………………………………………………………………………. 18

2-5-2- اندرزنامه و اندرزنامه نویسان……………………………………………………………………………………… 19

2-5-3- جایگاه اخلاق در اندرزنامه نویسی و آثار تعلیمی(قابوس نامه و سیاست نامه)………………….. 20

فصل سوم: روش پژوهش

3-1- ابزار سنجش و گردآوری اطلاعات در این پایان نامه ………………………………………………….. 23

3-2- تعریف روش پژوهش……………………………………………………………………………………………………….. 23

3-3- طرح نظری مسئله پژوهش……………………………………………………………………………………………… 23

3-4- ابزار سنجش و گردآوری اطلاعات………………………………………………………………………………… 31

فصل چهارم: زندگی نامه دو نویسنده

4-1- زندگی نامه عنصرالمعالی……………………………………………………………………………………………….. 33

4-1-1- تألیفات……………………………………………………………………………………………………………………….. 34

4-1-2- انگیزه عنصرالمعالی از تألیف قابوسنامه…………………………………………………………………… 35

4-1-3- مشخصات سبک و شیوه نگارش …………………………………………………………………………….. 35

4-1-4- ترجمه و چاپ قابوس نامه ………………………………………………………………………………………. 38

4-2- زندگی نامه خواجه…………………………………………………………………………………………………………. 39

4-2-1- تألیفات نظام الملک…………………………………………………………………………………………………… 42

4-2-2- انگیزه تألیف سیاست نامه:………………………………………………………………………………………… 43

4-2-3- مشخصات سبک………………………………………………………………………………………………………… 43

فصل پنجم: مضامین اخلاقی

5-1- آئین عبادی…………………………………………………………………………………………………………………….. 47

5-2- آئین عقوبت کردن و عفو کردن…………………………………………………………………………………….. 57

5-3- آئین تربیتی…………………………………………………………………………………………………………………….. 69

5-4- سیاست آئینه اخلاق……………………………………………………………………………………………………… 81

نتیجه گیری………………………………………………………………………………………………………………………………. 90

منابع…………………………………………………………………………………………………………………………………….. 95

چکیده:

ادبیات تعلیمی یکی از محورهای مهم تحلیل آثار ادبی در امر نقد به شمار می رود که برای مقوله ی اخلاق اهمیت ویژه ای قائل می باشد. سیاستنامه و قابوس نامه از آثار ارزشمند و ادبی، تاریخی و اجتماع و سیاسی معروف زبان ادبیات فارسی هستند به این موضوع توجه نموده اند. این پژوهش با در نظر داشتن اهمیت اخلاق و تعالیم حکمی در زندگی بشر ها، بنا دارد تا به مطالعه مضامین اخلاقی و حکمی این دو اثر بپردازد. پس به همین مقصود بازخوانی نکات و مضامین اخلاقی و سپس به تحلیل محتوای آن ها براساس آیات و احادیث و فرامین دینی پرداخته می باشد. این پژوهش در پنج فصل تدبیر شده می باشد:

فصل اول: کلیات

فصل دوم: مبانی نظری

فصل سوم: روش پژوهش

فصل چهارم: زندگی نامه دو نویسنده

فصل پنجم: مضامین اخلاقی

از پژوهش فوق چنین به اقدام آمد که نکته ای نیست که در آن روزگار باب ملک و ملت بی اعتنا باشد و نویسندگانی در دو کتاب ارجمند خود راجع به آن سخن نگفته باشند. به علاوه مورد هایی که معتقد هستند در این جهان روزنامه ی ملوک می باشد روایت و حکایت گذشتگان را چاشنی سخن خود کرده اند و حلاوتی خاص به کتاب های خود بخشیدند.

پیشگفتار:

ادب و هنر بر خلاف پندار بسیاری از زندگی اجتماعی می تراود و یکی از عوامل ضروری حیات اجتماعی می باشد و پا به پای جامعه تغییر می پذیرد . بس ادب و هنر  صرفا پدیده ای نیست که ساخته  ادیب باشد بلکه بایستی گفت ادب نتیجه ان چیزی می باشد که هست و به وسیله ادیب پرداخته می گردد  از عواملی که در پدید آوردن  ادب نفش مهمی دارند مسائل اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و همچنین وقایع تاریخی جامعه می باشد یعنی ادیب در جامعه به سر میبرد. و موافق مقتضیات ان جهت یابی می ‌کند. جوامع ز ان خود را در میابد . شاید بتوان گفت سیر توفیق ادیب انست که روح زندگی مردم عصر خویش را در میابد. با ارمآنها و غمها و شادیهای آنها آشنا میشود  و نیازهای درونی معاصران خویش را درک می کند و ان را در آثار خود منعکس می ‌کند بنابر این چنین اثری آئینه زندگی مردم همزمان ادیب می باشد . تعهد اجتماعی هنرمند و ادیب نیز یکی از رکن های اصلی مورد مطالعه در جامعه شناسی  ادبیات می باشد  شاعر و نویسنده متعهد نارضایتی ناشی از اختلافات و ناهمگونی جامعه  را که دال بر تحولات و تغییرات ان جامعه می باشد در اثر خود جلوه میدهد. درمیان آثار کهن  منثور فارسی ، کتب سیاست نامه و قابوس نامه  فرد اهل ادب و همه فارسی خوانان شهرت بیشتری دارد که در ادبیات فارسی ، شعر به مراتب بر نثر غلبه ورجحان داشته می باشد و صنعت ادیب همیشه با صفت و معنای “شاعر” قرین و همراه بوده می باشد . همانطور که شعر برخاسته از قریحه و ذوق می باشد اما عامل نویسندگی به خصوص در روزگاران کهن انجام وظیفه و شغل بوده می باشد  نویسندگانی مانند عنصرالمعالی ،خواجه نظام الملک طوسی همگی نویسنده دیوانی یعنی کارمند اداری روزگار خود بوده اند و نوشتن شغل و حرفه  انان  بوده می باشد البته هنر و ابتکار موجب پیشرفت انان می شده می باشد  و پس از نویسندگی به مقام وزارت هم رسیده اند. پس نظام الملک طوسی وزیر نآمدار سلجوقیان کتاب سیاست نامه را به نگارش در آورد تا دستور العملی برای امر کشورداری سلطنت، حکومت باشد و این رسوم کهن بوده می باشد. که دانشمندان و فرزانگان نظر خیر خواهانه خود را به حاکمان و والیان عرضه دارند تاانان با هوشیاری بتوانند به عدل و داد حکومت کنند و در نتیجه حکومت و سلطنتشان استوار باقی بماند .انچه پدران ما به نثر پارسی پیش از این دو کتاب نوشته اند بیشتر به تاراج حوادث رفتندو ورق های ان را باد خزان در سالیان دراز پراکنده کرده و غیر از نامی از انان نمانده می باشد و انچه به دست می باشد به علت های بسیار با ین دو کتاب برابری نتوان نمود : نخست انانکه نویسندگان دیگر در لفظ و معنی تا این پایه ساده پسند و خوش سلیقه نبوده اند بیشتر سخنان ایشان  از حیث لفظ از ان روانی و سادگی که از هر پیدایه ای فریبنده ترو از هر زیوری اراینده تر می باشد  دو دست ، تکلف و تصنع که روزی پسند مردم دشوارجوی بود و در این زمانه ما ناپسند می باشد همواره در بیشتر از ان کتاب ها مایه بازار و رباینده خریدارست . اگر اندیشه  پند و اندرزی پخته اند سخنانی دور از خوی مردمی و گران و ناهموار گفته اند که به کار بسته اند ان را مردمانی بزرگ بایستی . دیگر انکه این دو کتاب در هر ورق شامل فواید لغوی و تاریخی بسیارست و حتی بسیاری از عادات و رسوم زمانه را که در جای دیگر نتوان پیدا نمود در خود جاویدان گذاشته و از دستبرد فراموشی باز رهانیده اند . بزرگترین مزیت این دو کتاب  بزرگوار ان می باشد که نویسندگان انان دبیران بسیار توانا بوده و بهترین نمونه نثر فارسی قرن پنجم را از خود به یادگار گذاشته اند  که در حد خود شاهکار هایی از زبان روان و ساده دانشمندان و دبیران زبر دست ایران می باشد .هنگامی که به حسب اشتیاق و به حسن اتفاق به خواندن کتب ارزشمند سیاست نامه وقابوس نامه توفیق یافتم ان دو را مجموعه هایی دیدم پر از نکته ها بدیع و گفته های حکمت اموز که میتوانند همچون سایر متون و آثار ارزشمند ادب فارسی راهگشای بسیاری مسائل نهفته و حقایق ناگفته باشند از سویی زیرا این کتب جزو واحد های درسی دانشجویان رشته ادبیات فارسی محسوب شده و حتی مطالب زیادی از ان ها در کتاب های درسی دوره متوسطه گنجانده شده می باشد  حقیر که خود را در برابر چنین کاری عظیم و سترگ کوچکتر از ان  میدیدم که حتی فکر دست یازیدن به چنین خطر خطیری را در سر جای دهد با همه سختیهای راه و عظمت کار و قلت بضاعت علمی بر ان شدم تا در حد وسع و توان گوشه ای از حقایق و مضامین اخلاقی نهفته در این کتابها را به دوستداران علم و ادب بنمایاند و بنا به معروف که :

         اب دریا را اگر نتوان کشید          هم به قدر تشنگی بایستی چشید.

حداقل جهت بهره گیری و اگاهی خود وهم پایگان خود گامی در جهت شناساندن بیشتر این آثار گرانبهای پارسی بردارد.پس با صلاحدید استادان ارجمند و مشورت دوستان گرانمایه مصمم شدم تا پاره ای از تعابیر و اصطلاحات بکار رفته در این دو کتاب را تحت عنوان : (( مضامین اخلاقی در سیاست نامه و قابوس نامه ))مطالعه نمایم .

اگر این دو اثر را به دریایی مانند کنیم که در ان انواع  گوهر ها و مروارید ها جا گرفته باشد ما به اندازه وسع و توان از زیاد قطره ای از دریا را برگزیده ایم  تا دست خالی بر دوستان نرفته باشیم .این پروژه را بیشتر به صاحب نظران و توانمندان این عصر وا میگذارم.

فصل اول: کلیات

1-1- اظهار مسأله

همانطور که در میان بشر ها ، برگزیدگان و دانشمندان از دیگران والاترند و سرمشق افراد دیگر واقع می شوند در میان کتب و آثار نویسندگان نیز بعضی از کتاب ها سرلوحه کتب دیگر قرار  می گیرند و قابوس نامه و سیاست نامه  از این نمونه اند . که میتوان آنها را کتاب مادر نام نهاد همانگونه که دانشگاه تهران را در میهن ما دانشگاه مادر نام نهاده اند . انگیزه ام از انتخاب این موضوع این بود که سالها پیش در اغاز جوانی و رسیدن به بلوغ فکری خویش که شیفتگی و اشتیاق وافری که مرا به این گنجینه های گهر بار ادب پارسی مجذوب می ساخت . و نیز اثر ارزنده ای که خواندن ان تاثیری عمیق بر روح و روانم بر جای می گذاشت همین قابوس نامه بود که مولفش عنصر المعالی یکی از نویسندگان قرن پنجم اسلام به شمار می رود و از او امیر روشن ضمیر تعبیر کرده اند زیبایی و معنویت و اموزندگی این اثر پر مغز تأثیر تعیین کننده وسرنوشت سازی  در زندگانی وحیات اجتماعی ام تاثیر بسزایی داشت.

2-1- اهداف پژوهش

الف: مضامین اخلاقی شخصیت های موجود در سیاستنامه و قابوسنامه و مطالعه خصوصیات اخلاقی و روحی آنها به دانشجویان رشته ی ادبیات فارسی و علاقمندان به آن .

ب: دیگر اینکه بعضی از مضامین اخلاقی سیاستنامه و قابوسنامه به مرور زمان در این دوران به فراموشی سپرده شده اند و در این پژوهش کوشش بر آن می باشد تا اطلاعاتی در مورد مسائل اخلاقی و اهداف آنها اظهار گردد .

ج: با بهره گیری از این پژوهش یک الگوی ساختاری بدست می آید که مورد بهره گیری پژوهشگران در زمینه ی آثار ادبی قرار گیرد.

3-1- سوالات پژوهش

1-ادبیات تعلیمی چیست؟

2-مضامین اخلاقی قرن پنجم چیست؟

3-جایگاه اخلاق و مضامین اخلاقی در سیاستنامه و قابوسنامه اظهار کنید؟

4-1- فرضیات پژوهش

الف: تطبیق مضامین اخلاقی شخصیت ها در این پژوهش به ما کمک می گردد که با اشخاص روحیات و رفتار آنها آشنا شویم

ب: شخصیتهای موضوع های موجود کتاب سیاستنامه هم پند می باشد و هم حکمت هم مثل و تفسیر قران واخبار پیغمبر و قصص انبیاء و سیر حکایات پادشاهان عادل از گذشتگان خبر می دهد و از گذشتگاه پند می باشد.

ج: با انکه سیاستنامه داستان های دراز دارد خواننده را از مطالعه ان ملالی دست نمی دهد اما پندها پیداست که در بعضی موردها ملال انگیز می باشد و شاید هم این امر مربوط به تکرار یا درازی سخن نباشد چه اساسا خود پند برای شنونده و خواننده ناگوار می باشد و گویا به همین سبب می باشد که مردم روزگار ما امروز برای پند و اندرز ارزش اخلاقی قائل نیستند

د: سیاستنامه شامل عصاره افکار و عقاید و تجربه های نظام الملک در پایان زندگی می باشد و او وزیر با سیاست دوران خود می باشد که در ان اظهار حوادث حیات خود صرف نظر کرده وبیشتر به راهنمایی و آموختن طریق مملکت داری پرداخته می باشد.

ح: در قابوسنامه مطالب بسیار سود مند و اخلاقی و حکمت های عملی دقیقه ای فرو گذار نکرده می باشد و از حیث شناسایی تمدن قدیم و معیشت ملی و علم زندگی و دستور حیات می باشد و بایستی اورا از مجموعه تمدن اسلامی پیش از مغول نامید.

تعداد صفحه : 109

قیمت : 14700 تومان

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   پایان نامه ارشد رشته زبان و ادبیات فارسی: رجز خوانی در شاهنامه

بلافاصله پس از پرداخت لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می گردد.

پشتیبانی سایت :        ****       serderehi@gmail.com

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

***  **** ***