جستجو در سایت :   

عنوان : تحلیل موضوعی شعر وحشی بافقی

دانشگاه ایلام

دانشکده ادبیات و علوم انسانی

پایان نامه‌ی کارشناسی ارشد در رشته‌ی زبان و ادبیات فارسی

موضوع:

تحلیل موضوعی شعر وحشی بافقی

استاد راهنما:

دکتر علی گراوند

استاد مشاور:

دکتر حسن سلطانی کوهبنانی

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی گردد

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود می باشد)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل می باشد)

فهرست مطالب:

فصل اول: کلیات و تعاریف

1-1. اظهار مسأله……………………………….. 2

1-2. ضرورت و اهمیت موضوع پژوهش……………………………….. 2

1-3. اهداف پژوهش……………………………….. 2

1-4. سؤال‌های پژوهش……………………………….. 3

1-4-1. سوال اصلی……………………………….. 3

1-4-2. سوال‌های فرعی……………………………….. 3

1-5. پیشینه پژوهش……………………………….. 3

1-6. تبیین روش پژوهش……………………………….. 4

1-7. جامعه آماری……………………………….. 4

1-8. تعاریف………………………………… 5

1-8-1. انواع ادبی……………………………….. 5

1-8- 2. موضوع……………………………….. 6

1-8-3. مکتب وقوع و واسوخت………………………………… 6

1-8-3-1. خاستگاه مکتب وقوع……………………………….. 8

1-8-3-2. ویژگی‌های شعر وقوعی……………………………….. 8

1-9. زندگی، آثار و ویژگیهای شعر وحشی بافقی………………………. 9

1-10. اوضاع ادبی و اجتماعی عصر شاعر…………………………….14

فصل دوم: موضوعات دینی در شعر وحشی بافقی

2-1. توحید……………………………….. 17

2-1-1.آغاز منظومه‌های وحشی با نام خداوند………………………….. 19

2-1-2. بر شمردن اوصاف الهی………………………………..20

2-1-3. نیایش پروردگار………………………………. 21

2-1-4. لطف پروردگار………………………………. 23

2-1-5. ولایت مطلق پروردگار………………………………. 24

2-1-6. بی نیازی خداوند……………………………….. 25

2-2. نبوت………………………………… 26

2-2-1. نعت رسول اکرم (ص)………………………………. 26

2-2-2.شرع رسول اکرم (ص)………………………………. 27

2-2-3. عزت و شکوه پیامبر (ص)………………………………. 28

2-2-4. معجزات پیامبر……………………………….. 29

2-2-4-1. معراج پیامبر……………………………….. 29

2-2-4-2. شق القمر……………………………….. 32

2-2-4-3. سایه نداشتن پیامبر……………………………….. 32

2-3. امامت………………………………… 32

2-3-1. منقبت………………………………… 33

2-3-2. منقبت امام علی (ع)………………………………. 34

2-3-3. منقبت امام زمان (عج) ……………………………….38

2-3-4. منقبت امام هشتم (ع)………………………………. 40

فصل سوم: موضوعات فردی در شعر وحشی بافقی

3-1. عشق……………………………….. 43

3-1-1. عشق حقیقی……………………………….. 45

3-1-2. عشق مجازی (عشق زمینی)………………………………. 52

3-1-2-1. عشق درد بی درمان می باشد………………………………… 53

3-1-2-2. عشق و دیوانگی……………………………….. 54

3-1-2-3. عشق و بی عزتی……………………………….. 55

3-1-2-4. بی پایانی عشق……………………………….. 55

3-1-2-5. عقل و عشق……………………………….. 56

3-1-2-6. عشق و رسوایی……………………………….. 56

3-2. عاشق……………………………….. 57

3-2-1. پستی و بلندی مقام عاشق……………………………….. 57

3-2-2.عاشق اندوهگین و فراغ زده می باشد…………………………… 58

3-2-3. عاشق بیاختیار و مطیع می باشد………………………………… 59

3-2-4. عاشق وفادار می باشد………………………………… 60

3-2-5. عاشق به وصال رسیده می باشد………………………………… 61

3-2-6. عاشق در حال التماس می باشد………………………………… 62

3-2-7.  عاشق در حال تهدید به ترک معشوق می باشد………………………. 62

3-2-8. عاشق دلزده و پشیمان از عشق ورزی به معشوق  می باشد………. 64

3-2-9. عاشق مغرور می باشد………………………………… 65

3-2-10. عاشق خوار و بی اهمیت می باشد………………………………… 66

3-3. معشوق……………………………….. 67

3-3-1. ویژگی‌های جسمی و ظاهری معشوق……………………………….. 70

3-3-1-1. غمزه ……………………………….70

3-3-1-2. ابرو………………………………. 71

3-3-1-3. چشم……………………………….. 71

3-3-1-4. قد……………………………….. 72

3-3-1-5. رخسار………………………………. 73

3-3-2. جنسیت معشوق……………………………….. 74

3-3-2-1. معشوق زن……………………………….. 74

3-2-2-2. معشوق مرد………………………………. 74

3-3-2-3. معشوق کم سن و سال……………………………….. 75

3-3-2-4. ویژگی‌های رفتاری معشوق……………………………….. 76

3-3-3-1. بی وفا………………………………. 76

3-3-3-2. بی توجه………………………………. 77

3-3-3-3. پاکدامن……………………………….. 79

3-3-3-4. تند خو……………………………….. 80

3-3-3-5.  بی رحم و جفاکار ……………………………….81

3-3-3-6. معشوق متوجه به غیر……………………………….. 82

3-3-4. بی اهمیت و بی اعتبارشدن معشوق…………………….. 83

3-4. عرفان……………………………….. 84

3-5.  مرثیه………………………………. 87

3-6. شکواییه………………………………. 91

3-6-1. شکایت از روزگار………………………………. 92

3-6-2. شکایت از زندگی پر درد و رنج……………………………….. 93

3-6-3. شکایت از بیتوجهی ممدوحان……………………………….. 94

فصل چهارم: موضوعات اجتماعی در شعر وحشی بافقی

4-1. مدح……………………………….. 97

4-1-1. مدح غیاث‌الدین محمد میرمیران……………………………….. 98

4-1-2.در مدح شاه تهماسب صفوی……………………………….. 103

4-1-3. در مدح عبدالله خان اعتمادالدوله………………………………. 105

4-1-4. در مدح شاهزادهی آزاده شاه خلیل اللّه……………………. 106

4-1-5. مدح خان احمد……………………………….. 107

4-1-6. مدح اما سلطان……………………………….. 108

4-1-7. مدح عباس بیگ گردون قدر……………………………….109

4-1-8. مدح بکتاش بیگ حکمران کرمان……………………………….. 110

4-2. انتقاد ……………………………….113

4-2-1. انتقاد از زاهدان ریایی……………………………….. 113

4-2-2. انتقاد از ریاکاران………………………………..114

4-2-3. انتقاد از یاران ریایی……………………………….. 114

فصل پنجم: موضوعات ادبی

5-1.  طنزو هجو در دیوان وحشی……………………………….. 117

5-1-1. هجو ده بافق……………………………….. 119

5-1-2. هجو خر ندار……………………………….119

5-1-3. هجو خواجه………………………………. 119

5-1-4.هجو مطبخ خواجه………………………………. 120

5-1-5. هجو غضنفر گله جاری……………………………….. 120

5-1-6. هجو کیدی……………………………….. 120

5-1-7. هجو ملا فهمی……………………………….. 121

5-1-8. حروف شراب………………………………… 121

5-1-9.  استر گرسنه………………………………. 121

5-1-10.  مانده‌ی بابا………………………………. 122

5-1-11.ستور فقیر……………………………….. 122

5-2. مفاخره و خودستایی……………………………….. 122

5-2-1. تفاخر به معروف بودن  شعرش…………………………… 123

5-2-2.  تفاخر به قانع بودن……………………………….. 124

5-2-3. تفاخر به قدرت شاعری……………………………….. 124

5-2-4.  تفاخر به یگانه بودنش…………………………………. 126

5-3.  وصف………………………………… 126

5-3-1. وصف مرغزار………………………………. 127

5-3-2. وصف غار………………………………. 127

5-3-3. وصف کاخ میرمیران……………………………….. 127

5-3-4. وصف اسب امام علی……………………………….. 128

5-3-5. وصف فصل بهار………………………………. 128

5-3-6. وصف شب………………………………… 129

5-3-7. وصف جمال……………………………….. 129

5-3-7-1. وصف جمال امام علی (ع)………………………………. 129

5-3-7-2. وصف جمال میر میران……………………………….. 130

5-3-7-3. وصف جمال شاهزادهی آزاد شاه خلیل الله……………. 130

5-3-7-4. وصف معشوق……………………………….. 131

5-3-7-5.  وصف شاهزاده مقصود ……………………………….131

فصل ششم: موضوع اخلاقی

6-1.پند و موعظه………………………………. 134

6-1-1. توصیه به تواضع و فروتنی……………………………….. 135

6-1-2. نکوهش کبر و غرور ……………………………….135

6-1-3. نکوهش حرص و طمع……………………………….. 136

6-1-4. نکوهش گفتن راز………………………………. 137

6-1-5. نکوهش حسد ورزی……………………………….. 138

6-1-6. توصیه به قانع بودن و دوری از زیاده خواهی…………….. 138

6-1-7. ستایش علم و دانش…………………………………. 139

6-1-8. توصیه به خاموشی و سکوت و نکوهش زیاده‌گویی…….. 139

6-1-9. اغتنام فرصت………………………………… 139

6-1-10. نکوهش تنهایی و توصیه به یار وفادار گُزیدن…………. 140

6-1-11. جهان سرای جهان سرای مکافات می باشد………………….. 140

6-1-12. نکوهش مال اندوزی………………………………. 141

نتیجه‌گیری……………………………….. 142

منابع و مآخذ……………………………….. 145

چکیده:

تنوع موضوعی از ابتدای شکل گیری ادب فارسی به اشکال گوناگون وجود داشته می باشد و هر چه از آغاز شعر فارسی می‌گذرد بر وسعت و عمق آن افزوده می گردد و بایستی گفت که در قرن دهم  نیز مانند قرن‌های پیش از آن شاعران از موضوعات دینی زیرا توحید و نعت پیامبر(ص) گرفته تا عشق و عرفان طبع آزمایی کرده‌اند وحشی بافقی یکی از شاعران بزرگ مکتب وقوع و مبدع طرز واسوخت در این قرن می باشد و به دلیل اینکه ویژگی شعر مکتب وقوع تغییر در معانی شعری می باشد ما نیز، آغاز ضمن مطالعه‌ی دقیق دیوان وحشی بافقی تمامی ابیاتی که در حوزه‌ی موضوعات شعری مطرح بود را استخراج و یادداشت برداری کردیم و بعد موضوعات شعری به پنج دسته شامل موضوعات دینی، فردی، اجتماعی، ادبی، اخلاقی تحلیل وطبقه بندی گردید. وحشی بافقی در اشعارش مضامین اخلاقی و حکمت آمیزی مانند گذرا بودن عمر، غنیمت شمردن فرصت، بی وفایی دنیا و… را بازگو می کند، و یکی از مهمترین ویژگی‌های شعر وحشی این می باشد که عشق در اشعار  او جلوه خاصی دارد. در جهان عشق و عاشقی، سخنش سوز و گدازی دارد و در درونش عشقی آتشین می‌جوشد و به همین دلیل تمام جهان را طُفیلِ وجود عشق می‌داند.

فصل اول: کلیات و تعاریف

1-1- اظهار مسأله

قرن دهم در تاریخ ادبیات فارسی بسیار مهم می باشد؛ زیرا از یک طرف شاعران چیره‌دستی زیرا وحشی، محتشم، بابافغانی و غیره در این قرن ظهورکرده‌اند و از طرف دیگر اشعار زیبا و دل‌انگیزی با موضوعات شعری متنوع در این قرن سروده شده، شعر این قرن حد واسط بین سبک عراقی و هندی می باشد و در واقع پیدایش مکتب وقوع در این قرن بوده می باشد. که بیشترین تغییرات و دگرگونی‌ها در موضوعات شعری بعد از سبک عراقی در این دوره بوده می باشد و مضامین و مسائلی در آن مطرح می باشد که از جهت روان‌شناختی و جامعه شناختی مهم هستند. وحشی بافقی یکی از برجسته‌ترین غزل‌سرایان این قرن می باشد که شیوه­ی جدیدی در مکتب وقوع با نام «مکتب واسوخت» به وجود آورد. که مفادشعر آن اعراض از معشوق باشد.  او پیرامون اکثر موضوعات شعری مانند توحید، منقبت، مرثیه، عشق، عرفان و … شعر سروده می باشد، شالوده‌ی اصلی غزل‌ها و مثنوی‌های او عشق می باشد وهنگامی که از عشق سخن می‌راند گویی  سوز و گذار حاصل از عشق را در وجود خود درک کرده می باشد . وبه همین دلیل ما شعر او را  به عنوان یکی از شاعران بزرگ این قرن از جهت موضوعی مطالعه و تجزیه و تحلیل و طبقه بندی کنیم.

2-1- ضرورت و اهمیت موضوع پژوهش

وحشی بافقی یکی از غزل سرایان بزرگ و برجسته‌ی مکتب وقوع و واسوخت می باشد و از آنجایی که مهم­ترین ویژگی شعر مکتب وقوع و واسوخت به نوعی تغییر در موضوعات شعری می باشد؛ پس ضروری می باشد موضوعات دیوان وحشی بافقی به عنوان یکی از برجسته‌ترین شاعران این مکتب تجزیه و تحلیل گردد تا  خواننده شناخت بهتری را نسبت به موضوعات شعری این شاعر بزرگ حاصل کند.

3-1- اهداف پژوهش

کلی‌ترین اهداف این پژوهش عبارتند از:

1- شناساندن بهتر شخصیت شعری وحشی بافقی

2- استخراج، دسته‌بندی و تحلیل موضوعات رایج در اشعار وحشی بافقی و مطالعه توانمندی‌های او در اظهار موضوعات متنوع شعری   

3- آشنایی بیشتر با شعر مکتب وقوع و واسوخت و موضوعات شعری آن‌ها

4- شناخت جامعه‌ی عصر شاعر و انعکاس رویدادهای آن در شعر وحشی بافقی

4-1- سوال های پژوهش

اصلی‌ترین سوال‌هایی که این پژوهش به دنبال جوابگویی به آن‌ها می باشد عبارتند از:

1-4-1- سوال اصلی

بسامد موضوعات مختلف در شعر وحشی بافقی چگونه می باشد؟

2-4-1- سوال های فرعی

1- اصلی‌ترین درون مایه‌ی شعر وحشی بافقی چیست؟

2- کدام یک از موضوعات مطرح در شعر وحشی بافقی برگرفته از زندگی اوست و جنبه‌ی شخصی دارد؟

5-1- پیشینه پژوهش

از آنجایی که وحشی بافقی یکی از برجسته‌ترین غزل‌سرایان قرن دهم هجری و از پایه گذاران مکتب وقوع و واسوخت می باشد پس برای آشنایی بهتر ویژگی‌های شعری این مکتب و بعضی از ویژگی‌های شعر وحشی از آثاری زیرا «مکتب وقوع در شعر فارسی» از احمد گلچین معانی (گلچین معانی، 1374)، «سبک‌شناسی شعر» از سیروس شمیسا، (شمیسا، 1379)  ،« درمورد ادبیات و نقد ادبی» از خسرو فرشیدورد (فرشیدورد، 1378)، «آفاق غزل فارسی» از داریوش صبور (صبور،1384)، «سیر غزل در شعر فارسی» از سیروس شمیسا (شمیسا،1376) ،«سبک شناسی شعر پارسی از رودکی تا شاملو» از محمد غلامرضایی (غلامرضایی، 1381)، می‌توان نام برد و برای آشنایی با تبیین حال و آثار وحشی می‌توان از آثاری زیرا، «تاریخ ادبیات در ایران و در قلمرو زبان پارسی از آغاز سده دهم تا میانه سده­ی دوازدهم هجری» از ذبیح‌الله صفا (صفا، 1378)، «تذکره‌ی میخانه» از ملا عبدالنبی فخرالزمانی قزوینی به اهتمام احمد گلچین معانی (1367) « تذکره‌ی ریاض الشعرا  از علی قلی واله داغستانی به مقدمه و تصحیح سید محسن ناجی نصرآبادی (1384)، « تذکره‌ی ریحانه الادب تالیف محمد علی مدرس تبریزی »(1374) و « تذکره‌ی آتشکده از لطفعلی خان آذر بیگدلی» (1377) می‌توان  نام برد  و همچنین پایان‌نامه‌هایی در مورد تحلیل موضوعی شعر شاعران دیگر و هم در مورد جنبه‌های دیگر شعر وحشی بافقی نوشته شده می باشد که مانند‌ی آن‌ها می‌توان به «تحلیل موضوعی دیوان ابن حسام خوسفی» از یونس جلوداری (جلوداری،1390)، «مقایسه‌ی خلد برین وحشی بافقی با مجمع الابکار عرفی شیرازی از دیدگاه صورخیال» از لیلا ایزی (ایزی،1390) و «تحلیل موضوع دیوان سیف فرغانی» از فاطمه چمن آرا (چمن آرا،1391) تصریح نمود. همچنین مقالاتی در مورد جنبه‌های مختلف شعر وحشی بافقی نوشته شده می باشد که مانند‌ی آن‌ها می‌توان به مقاله‌ی «وقوع سرایی وحشی بافقی در غزل» از حمید جعفری قریه‌علی (جعفری قریه‌علی،1387) تصریح نمود. تا آنجا که نگارنده جستجو نموده می باشد هیچ پژوهش مستقلی تاکنون به «تحلیل موضوعی شعر وحشی بافقی» نپرداخته می باشد و این پژوهش گویاً اولین کار در زمینه‌ی مورد نظر می باشد.

6-1- تبیین روش پژوهش

در یک پژوهش علمی برای رسیدن به پاسخ پرسش‌ها، روش‌های متعددی برگزیده می گردد. روش پژوهش در این پژوهش به صورت تحلیلی – توصیفی و بر پایه‌ی منابع کتابخانه‌ای و گردآوری مطالب به صورت فیش برداری می باشد. بدین ترتیب که آغاز ضمن مطالعه‌ی دقیق دیوان وحشی بافقی، تمامی ابیاتی که در حوزه‌ی موضوعات شعری مطرح بود استخراج و یادداشت برداری گردید پس ضمن طبقه بندی موضوعات شعری از قبیل توحید، نعت، منقبت، انتقاد اجتماعی، مرثیه، عرفان، عشق و … به تحلیل آن‌ها پرداخته می گردد.

7-1- جامعه آماری

با در نظر داشتن این که روش پژوهش در حیطه علوم انسانی و به خصوص زیر مجموعه ادبیات بر مبنای مطالعه و کار کتابخانه‌ای می باشد در این پژوهش نیز جمع آوری مطالب با بهره گیری از روش فیش برداری انجام می گردد همچنین روش پژوهش از نوع توصیفی – تحلیلی می باشد. جامعه آماری این پژوهش کلیه اشعار وحشی بافقی را شامل می­گردد. در این پژوهش، نگارنده بر آن می باشد تا با تبیین و تفسیر موضوعات شعر وحشی، آن را برای خواننده بازگو نماید و سپس افکار و ایده‌های وحشی را در هرکدام از موضوعات شعری باز شناسد؛ پس گستره‌ی پژوهش در این پژوهش، اشعار وحشی بافقی می باشد که لازم می باشد، تمام ابیات آن با دقت مورد مطالعه قرار گیرد.

تعداد صفحه : 164

قیمت : 14700 تومان

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   پایان نامه ارشد رشته زبان و ادبیات فارسی: بررسی دیدگاه های انتقادی در اشعار قیصر امین پور

بلافاصله پس از پرداخت لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می گردد.

پشتیبانی سایت :        ****       serderehi@gmail.com

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

***  **** ***