جستجو در سایت :   

عنوان : پیوند ادبیات با اقتصاد در آثار سعدی

دانشگاه آزاد اسلامی واحد بردسیر

دانشکده ادبیّات و علوم انسانی

پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد (M.A)

رشته زبان و ادبیّات فارسی

عنوان:

پیوند ادبیّات با اقتصاد در آثار سعدی

استاد راهنما:

دکتر هوشمند اسفندیارپور

استاد مشاور:

دکتر زین العابدین صادقی گوغری

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی گردد

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود می باشد)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل می باشد)

فهرست مطالب:

فصل اول کلیات پژوهش………………………………. 1

1-1 مقدمه……………………………..2

1-2 اظهار مسأله پژوهش…………………………….. 5

1-3 اهمیت و ضرورت انجام پژوهش…………………………….. 6

1-4 اهداف پژوهش…………………………….. 7

1-5 سؤالات پژوهش…………………………….. 7

1-6 فرضیات و مفاهیم اساسی پژوهش…………………………….. 7

فصل دوم پیشینه پژوهش………………………………. 11

2-1 مروری بر پژوهش های پیشین…………………………….. 12

فصل سوم روش پژوهش………………………………. 14

3-1 مقدمه……………………………… 15

3-2 روش پژوهش…………………………….. 15

3-3 ابزار گردآوری پژوهش……………………………..16

4-3 شیوه تجزیه و تحلیل……………………………..16

فصل چهارم یافته های پژوهش………………………………. 17

4-1 تاریخچه و تعریف علم اقتصاد…………………………….. 18

4-2حمله مغول و تحولات اقتصادی آن…………………………….. 20

4-2-1 اثرات حمله مغول…………………………….. 21

4-2-1-1 عوامل اقتصادی حمله مغول……………………………..21

4-3 زمانه و عصر سعدی……………………………..24

4-4 اصطلاحات اقتصادی در آثار سعدی……………………………..27

4-5 دسته بندی اصطلاحات اقتصادی در آثار سعدی………………….. 29

 جدول 4-1تشریح بعضی اصطلاحات اقتصادی در آثار سعدی………….31

4-5-1قناعت…………………………….. 50

4-5-2 کار و پیشه…………………………….. 61

4-5-3 بازار و بازرگانی……………………………..65

4-5-4اصلاح الگوی مصرف…………………………….. 71

4-5-4-1بخش اوّل: پذیرش قناعت و اصلاح الگوی مصرف…………… 71

4-5-4-2 بخش دوّم: فواید صرفه جویی………………………………. 76

4-5 -5 معیشت، رزق و روزی…………………………….. 79

4-5-6 دخل و خرج…………………………….. 84

4-5-7 خراج و مالیات…………………………….. 89

4-5- 8 فقر و ثروت…………………………….. 93

4-5-9 عدالت…………………………….. 104

4-5-10 مدیریت……………………………..111

4-5- 11 سود و زیان……………………………..121

جدول 4-2 پاره ای اشعار حکیمانه سعدی پیرامون واژه های سود و زیان…… 124

فصل پنجم نتیجه گیری و پیشنهادات………………………………. 127

5-1 نتیجه گیری…………………………….. 128

5-2 پیشنهادات…………………………….. 133

منابع……………………………… 134

چکیده:

شعر فارسی از جهت پیونددادن واژگان و مفاهیم اقتصادی با احساس و عاطفه شاعرانه در قلم بسیاری از شعرا به اوج خود رسیده می باشد. در این بین استاد سخن،، سعدی شیرازی،، مانند کسانی می باشد که در آثار خود مطالب و نظرات ارزشمندی در زمینه معیشت، کوشش و کوشش، قناعت، مجاهدت، همت اقتصادی و دیگر مسائل مادی و اقتصادی زندگی دارد که مطالعه این نظریات و به کارگیری آن ها در زندگی، می تواند راهگشای بسیاری از مسائل اقتصادی روز جامعه باشد. بطوریکه بوستان و گلستان او یک دوره ی کامل از حکمت عملی و سرشار از سفارش های تعلیمی در زمینه های گوناگون و مانند اقتصاد می باشد. پس در این رساله نگارنده می کوشد با استخراج اصطلاحات اقتصادی، ابیات و حکایات مربوط به مسائل اقتصادی از آثار سعدی، مجموعه ای تحت عنوان پیوند اقتصاد با ادبیات در آثار نامبرده به وجود آورد و آنگاه با مطالعه این موضوعات این نکته را روشن سازد که سعدی خود شاعری میانه رو و به قناعت در زندگی پایبند بوده می باشد و از نظر او بسیاری از معضلات اقتصادی جامعه با احسان و بخشش صاحبان ثروت از بین خواهد رفت و در این صورت جامعه ای آرمانی به وجودخواهد آمد که در آن خبری از فقر، بیکاری، اختلافات طبقاتی و دیگر معضلات اقتصادی نخواهد بود.

فصل اول: کلیات پژوهش

1-1- مقدمه

بشر ها برای ادامه حیات خود از همان آغاز زندگی همیشه در جستجوی راه حل مناسبی برای تأمین معیشت خود بوده و کوشش می کردند تا احتیاجات مادی به خصوص نیازهای اولیه (آب، غذا، پوشاک) خودشان را به خوبی برآورده نمایند. این فعالیت ها در قالب تولید، توزیع، مصرف و خدمات مربوط به آنها شکل می گرفت. امّا به شکل امروزی تحت عنوان علم اقتصاد تعریف       نمی گردید و معمولاً در علومی مانند سیاست، تدبیر منزل و علم اخلاق که اجزاء سه گانه حکمت عملی می باشند مطرح گردیده می باشد. عالمان، دانشمندان و ادبیان ما در طول دوران مختلف تاریخی وقتی که معضلات و معضلات اقتصادی و نیازهای جامعه را نظاره می کردند هر کدام با در نظر داشتن دوره ای که زندگی می کردند و در مقتضیات زمانی که به سر می بردند. مطالبی را با مفاهیم مختلف جهت حل معضل اقتصادی و رهایی از معضلات و رسیدن به رفاه و پیشرفت اظهار کرده و آثاری از خود به یادگار گذاشته اند. بسامد و تنوع واژگان و مفاهیم اقتصادی در ادبیات ممکن می باشد خواننده را با وضع اقتصادی زمان و یا سراینده (شاعر) به گونه اجمالی آشنا کند. امّا مطالعه و شناخت شگردهای هنری شاعران در ترکیب و تلفیق چنین واژه هایی باعث می گردد که درک آن ها مخاطب را به وجد درآورده و مقام هنری شاعر را به او بشناساند و بطور کلی تأمل در این گونه واژگان این فرضیه را به وجودمی آورد که اصطلاحات اقتصادی موجود در شعر فارسی از وضع اقتصادی شاعران و دوره ی آن ها حکایت می کند و از سوی دیگر شعرا برای پر بار کردن مفاهیم و مضامین خود از اصطلاحات اقتصادی کمک گرفته و برای معنا کردن و زیبا ساختن کلمات و اصطلاحات اقتصادی از تکنیک ها و فنون ادبی و بلاغی بهره گیری می کنند. با در نظر داشتن مطالب ذکر گردیده هدف اصلی در این رساله ارایه ی پیوند اصطلاحات اقتصادی با ادبیات در آثار سعدی شیرازی می باشد و این موضوع بیشتر به مقصود چگونگی تأثیر ادبیات فارسی در مسائل و معضلات اقتصادی با عنایت به موقعیت های زمانی و مکانی می باشد. بطوری که سعدی در آثار خود به ویژه گلستان و بوستان سیمای فرد دنیا دیده ای را دارد که در فکر سلامت جامعه می باشد و        می خواهد مردم را به شاهراه صلاح و حسن اخلاق رهنمون کند. بسیاری از مسائل پیچیده ی دنیای امروز مانند اقتصاد به مدد ذوق لطیف و ساده پسند سعدی به صورتی محسوس و روشن ارائه می گردد و می تواند راهگشای بسیاری از مسائل اقتصادی دنیای امروز باشد. او متفکری می باشد که مسائل اقتصادی و اجتماعی زمان خویش را با بیانی زیبا به تصویر کشیده می باشد و در آثار او چه منظوم و چه منثور از یک جامعه طبقاتی متشکل از ستمگران و ستمکشان، گرسنگان و پیران سخن به میان آمده می باشد. سعدی در ابواب دهگانه بوستان خود تصویری از جامعه مطلوب ارائه    می دهد و در هشت باب گلستان مشخصات جامعه را با شناخت تجربی و رویکرد اقتصادی و اجتماعی برای خوانندگان می شناساند و بطور کلی مظالم و مفاسد حکمرانان زمان ودردهای اجتماعی و معضلات اقتصادی با شیوه بسیار عالی در این آثار مورد مطالعه قرار گرفته می باشد. برای نمونه سعدی در گلستان به جوانی اسراف پیشه می گوید: «دخل آب روان می باشد و خرج آسیای گردان یعنی خرج فراوان کردن مسلم کی راست که دخل معین دارد». او همچنین باب ششم بوستان را به مسئله قناعت اختصاص داده که یکی از رکن های اقتصاد اسلامی می باشد و بدون شک با شناخت سفارش های سعدی در زمینه رعایت دخل و خرج در زندگی می توان الگوهای عملی در راستای اصلاح الگوی مصرف به جامعه عرضه نمود و زمینه را برای شناخت نسل امروز از شیوه های زندگی گذشتگان در بهره مندی از توانایی های اقتصادی فراهم نمود. البته مطالعه موضوعات اقتصادی در ادبیّات، نوپا و تازه می باشد و موضوعات مربوط به این مقوله را در گذشته در زمره ی موضوعات اجتماعی آورده اند بطوریکه سعدی نیز به اقتصاد، عدالت اقتصادی و اجتماعی و دقت در دخل و خرج و سایر موردها توجه ویژه داشته و در آثارش این موضوعات را مطرح کرده می باشد و در حقیقت زیرا سعدی از لحاظ روانشناسی فردی خوش بین می باشد، معتقد می باشد که برای رسیدن به نیک‌بختی، سعادت دنیوی و اخروی کوشش و کوشش لازم می باشد و پس قناعت را به معنی گوشه‌نشینی نمی داند و ضمن اعتقاد به قناعت و ساده زیستی مردم را به کوشش و کوشش برای فراهم کردن رفاه خود و خانواده خود ترغیب و تشویق می کند و بر آن می باشد که رزق و روزی هر کس در تقدیر او نوشته شده می باشد و بشر با کوشش بایستی به این تقدیر خود دست یابد. پس برای پی بردن به تفکرات اقتصادی سعدی؛ علاوه بر عقاید او بایستی دانست سعدی در خانواده ای اندیشمند و عالم دین ظهور کرده می باشد. در ارتباط با اوضاع مالی و اقتصادی سعدی بایستی گفت که سعدی از طبقه متوسط جامعه بوده می باشد که پدرش در آغاز تاجر بوده و سپس به کار دولتی مشغول شده می باشد. امّا زیرا کار دولتی برآورندۀ مخارج زندگی وی نبوده تصمیم می گیرد مانند گذشته به تجارت روی آورد. همین مسئله سبب شده تا سعدی با بسیاری از مسائل مربوط به خرید و فروش و مسائل اقتصادی از همان دوران کودکی آشنا گردد و این مسائل را بسیار زیبا و با لحنی آمیخته به پند و اندرز در سراسر آثار خود منعکس کند و به همین خاطر، سعدی بر آن بوده می باشد که ثروت بایستی صرف برآوردن ضروریات زندگی گردد و مقداری از آن هم به مصرف اموری برسد که روح آدمی را سیراب می کند.

بد و نیک را بذل کن سیم و زر                    که این کسب خیرست و آن دفع گردید

کلیات،257

امّا آن چیز که که بیشترین تأثیر را در شکل گیری عقاید اقتصادی سعدی داشته می باشد اتفاقاتی می باشد که در دورۀ جوانی وی به وقوع پیوسته می باشد. دوره جوانی سعدی مصادف با حمله مغول بوده و در این دوره شرایط اقتصادی و اجتماعی مردم از هر لحاظ وخیم بوده می باشد. مردم نگران جان و در پی به دست آوردن نان و بزرگان در اندیشه قدرت و مقام بوده اند. تسامح مغول باعث می شده می باشد که اخذ مالیات با بی پروایی صورت گیرد و نوعی اختلاف طبقاتی در جامعه به وجود آید. در چنین روزگاری جامعه تحت حاکمیت حکام مستبد عادت به تسلیم داشت و به وسیله رؤسای عامه هدایت می گردید. کشاورزی و دامپروری وسیله عمدۀ معیشت عامه بود و صنعت در تهیه لوازم روزانه زندگانی کارساز بوده و تجارت زندگی طبقات مرفه را تزئین می داده می باشد. این شرایط بد اجتماعی و اقتصادی از نظر سعدی دور نمانده می باشد و به همین خاطر شیخ اجل در سراسر آثار خود و به ویژه گلستان و بوستان به انعکاس این مسائل پرداخته می باشد. پس در این رساله کوشش شده می باشد آغاز اوضاع اقتصادی قرن هشتم و زمانه شاعر مورد مطالعه قرار گیرد و آنگاه ضمن گزینش تعدادی از اصطلاحات و واژگان اقتصادی مؤثر در آثار سعدی به تحلیل و مطالعه پاره ای از این اصطلاحات و کاربرد آنها در زندگی مردم و ادبیات پرداخته گردد. تا خوانندگان محترم بدانند، یک شاعر تنها کارش سرودن و نگارش شعر نیست بلکه آشنایی او به مسائل مختلف مانند سیاسی، اجتماعی و اقتصادی او را وا‌می‌دارد تا موضوعات مختلف مربوط به زندگی اجتماعی و مسائل روز را در قالب پند و اندرز به حاکمان و جامعه تفهیم نماید. امید می باشد مطالب این رساله مورد توجه و نظر خوانندگان محترم قرار گیرد.

2-1- اظهار مسأله پژوهش

مطالعه موضوعات اقتصادی در ادبیّات بحثی نوپا و تازه می باشد و در گذشته موضوعات مربوط به این مقوله را بیشتر در زمرۀ موضوعات اجتماعی آورده اند. از نظر بعضی از صاحب نظران ریشه بسیاری از معضلات اقتصادی، تاریخی می باشد و به این دلیل تفاوت پیشرفت های اقتصادی کشورهای مختلف را می توان از دیدگاه تاریخی توجه کرد.

ادبیات به دلیل آنکه آینه تمام نمای مسائل اجتماعی و اقتصادی هر دوره می باشد. تأثیر بالایی در فهم تاریخی تفاوت پیشرفت های اقتصادی جوامع مختلف دارد. سعدی به دلیل ویژگی سیاح بودن، سابقه تجارت خانوادگی و درک مسائل اقتصادی و اجتماعی عمیق در بین شعرا زبان زد   می باشد. در قرون وسطی دانش اقتصاد به مفهوم علم امروز، مجموعه ای کامل، جامع و مستقل نبوده و بعضی مسائل اقتصادی در علومی مانند: سیاست، تدبیر منزل و علم اخلاق که اجزاء سه گانه حکمت عملی می باشند مطرح گردیده می باشد.

از آن جایی که در ادبیات ما، زندگی با تمام جهات خود انعکاس یافته می باشد بنای حیات اقتصادی و هستی مادی اجتماعی نیز الزاماً برجستگی و رنگ آمیزی خاصی دریافت نموده می باشد که از آن   می توان در مورد مقولاتی مانند: کالا، قیمت، ارزش، پول، مبادله و بازرگانی، کار و تقسیم کار، مزد، حرفه، فقر، ثروت و امثال آن معلومات گران بها و اطلاعات اعجاب انگیز و حیرت آوری نیز به دست آورد. پس مسئله اصلی این رساله مطالعه پیوند ادبیات با اقتصاد در آثار سعدی می باشد که چگونه واژه های اقتصادی با شعر سعدی به هم پیوند خورده و ویژگی های این پیوند تحت عنوان ارتباط ادبیات با اقتصاد در آثار سعدی مورد مطالعه قرار خواهد گرفت.

3-1- اهمیت و ضرورت انجام پژوهش

محققان و ادیبان ایرانی و غیرایرانی با در نظر داشتن اهمیت آثار شیخ اجّل سعدی شیرازی در عرصه ادبیات، فرهنگ و تمدن ایران اسلامی پژوهش ها، مقالات و تبیین و تفصیل های بی شماری   درمورد ی آثار او انجام داده اند. امّا به مطالعه مسائل و تفکرات اقتصادی شاعر تاکنون چندان   توجه ای صورت نگرفته می باشد. پس در این رساله نگارنده با در نظر داشتن شناخت و تجربه ای که در مسائل اقتصادی و هم در ادبیات دارد. کوشش می نماید تا ضمن مطالعه واژه های اقتصادی در آثار سعدی چگونگی پیوند این گونه اصطلاحات را تحت عنوان پیوند ادبیات با اقتصاد در آثار سعدی مطالعه نماید که گویا بحثی جدید و تازه در این زمینه باشد.

تعداد صفحه : 150

قیمت : 14700 تومان

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   دانلود پایان نامه ارشد : بررسی تطبیقی هستی شناسی و دلالت های تربیتی آن از دیدگاه غزالی و آکویناس

بلافاصله پس از پرداخت لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می گردد.

پشتیبانی سایت :        ****       serderehi@gmail.com

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

***  **** ***