جستجو در سایت :   

دانشگاه آزاد اسلامی

واحد بردسیر

پایان‌نامه برای دریافت درجه‌ی کارشناسی‌ارشد

عنوان:

مطالعه ساختار و محتوای انواع نامه در دوران قاجار

استاد راهنما:

دکتر محمد رضا براتی

استاد مشاور:

دکتر مجید حاجی زاده

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی گردد

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود می باشد)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل می باشد)

چکیده:

ترسّل و نامه ­نگاری دوره­ى قاجار از سویى ادامه­ی نثر دوره­ی صفوى و نادرى می باشد و قلم­ها از تکلّف و مغلق­گویى تاریخ اوصاف نشان­ها دارند و از سوى دیگر، محققان، دوره ى قاجار را دوره ى بازگشت ادبى نیز بشمار آورده­اند. در این پایان­نامه، نامه­های عهد قاجار از منظر ویژگی­های زبانی، نگارشی و دستوری و صور خیال و آرایه های ادبی تجزیه و تحلیل شده می باشد. در این دوره درحالی که از منظر تاریخی، نثر فارسی در حال گذار از نثر مصنوع به نثر فنّی می باشد؛ از منظر فرهنگی، اجتماعی نیز نامه نگاری از انحصار شاهان، وزرا، ادیبان و اهل فضل خارج شده و عامه مردم نیز به نامه نگاری روی می آورد و بالاخره تحولات گوناگون اجتماعی سیاسی که از حکومت آقامحمدخان تا آغاز سلطنت پهلوی در ایران اتفاق افتاده می باشد در مجموع انواع نامه با سبک و محتوای بسیار متنوع و گوناگون نظاره می­گردد. تنوع سبک، بهره گیری از زبان محاوره، کاربرد واژگان و اصطلاحات بیگانه، تبدیل نثر مصنوع و فنی به نثر مرسل و روان امروزی از مهم ترین ویژگی­های زبانی و نگارشی و حسن مطلع، سجع ، تضمین (امثال و حکم، شعر، آیات و احادیث)، جناس، تشبیه و توصیف، مراعات نظیر، ضرب المثل، استعاره و مجاز، کنایه و ایهام از مهمترین آرایه­ های ادبی نامه­ های این دوره می باشد.

فصل اول: کلیات

درآمد:

اسناد و مکاتبات پیشینیان صرف نظر از اینکه یکی از ابزارهای مهم پژوهش در دوران مختلف تاریخ می باشد می­تواند برای شناخت زوایای گوناگون نثر فارسی و ارزیابی رشد آن نیز بسیار ارجمند باشد. اگرچه برای پاره­ای از دوره­ها، این­گونه اسناد اصلی کمیاب می باشد، اما می­ توان با پژوهش و تفحص در متون مختلف به ویژه آثار ادبی و جنگ ها به تعداد زیاد­تری از این مدارک که بعضی هم مانند منشآت ادبی شمرده می شوند دست پیدا نمود. در ایران همچون بعضی از کشور های دیگر به علت های سیاسی و اجتماعی هیچگاه بایگانی ها یا مراکز حفظ اسناد وجود نداشته و اگر داشته در دسترس همگان نبوده و اصولاً چنین نهادهایی در ایران سابقه دیرینه­ای ندارد. شاید تغییر محل پایتخت در طی تاریخ و حملات اقوام مهاجم به این کشور چنین امری را ناممکن ساخته می باشد. اما خوشبختانه بعضی از نویسندگان ایرانی اصول اسناد یا محتوای آن را در ضمن آثار خود گنجانده ­اند.        

یکی از گونه ­های اصلی این اسناد و مکاتبات پیشینیان نامه ­ها هستند. نامه­ های باقیمانده از ادوار گوناگون‏ تاریخی، از انواع مهم نثر فارسی به شمار می­آیند و در مطالعات گوناگون ادبیات، زبان­شناسی، تاریخ، جامعه­شناسی، مردم­شناسی و غیره مهم و بایسته و شایسته ی مطالعه‏ و پژوهش می باشد. بعضی از این نامه‏ها که خوشبختانه‏ از توفان حوادث روزگار درامان مانده، اسناد و شواهد معتبری هستند که توانایی و ذوق نویسندگان و ادیبان نامداری که در طول تاریخ ادبیات کشورمان از شهرت و آوازه‏ای بلند برخوردار بوده و هستند را نشان می­دهند. از این رو این نامه­ها از نظر ادبی، تاریخی، اجتماعی و سیاسی، ارزش و اهمیت بسزایی دارند، و پرداختن به آنها در حیطۀ پژوهشهای ادبی و غیر از آن ضروری می‏نماید. در واقع « با مطالعه و مطالعه دقیق آنها به نکات و دقایق‏ دستوری، لغوی، چگونگی استعمال صنایع ادبی و سایر ویژگیهای سبک‏شناسی می‏توان دست پیدا نمود و از اسلوب اظهار در ترسّل و شیوه­ی نگارش مکاتبات‏ رسمی دیوانی که در دربارها رایج بوده، و همچنین‏ از سبک نگارش نامه‏های خصوصی ( اخوانیات) می‏توان آگاه گردید و در مطالعه سیر تطور و تحول نثر فارسی طی قرون و اعصار متمادی، اطلاعات ذی‏ قیمتی از این متون کسب نمود» ( مردانی، فیروز، ترسّل و نامه­نگاری در ادب فارسی، ص 37).

اگرچه امروزه ظهور فناوری­های جدید، امر مکاتبات بین افراد را محدود کرده می باشد اما در گذشته­های نه چندان دور و در عهد قاجار، نامه‏نگاری یکی‏ از عوامل مهم در تداوم ارتباطات رسمی و دوستانه تلقی می‏گردید. در این دوران به دلیل کمبود وسایل ارتباط جمعی از یک سو و گسترش سطح عمومی سواد از سوی دیگر باعث شده می باشد تا امورات‏ و احوالات افرادی از طبقات مختلف ( شاهان و شاهزادگان، طلاب و روحانیون، تحصیلکرده­های روشنفکر، شاعران و نویسندگان و حتی مردم عامی) مطرح، بلکه بسیاری از مسائل روز در نامه‏ها اظهار می‏گردید که در مکاتبات رسمی و اداری به دلیل‏ مسائل امنیتی و سری، کم‏تر به آن پرداخته می‏گردید. این پژوهش در کوشش می باشد تا با شناسایی نوع نگارش، اصطلاحات و تعابیر ادبی به‏ کار رفته و اندیشه و مضامین انواع نامه­های برجای مانده از عهد قاجار، تأثیر و جایگاه نامه و نامه نگاری در رشد نثر فارسی را مشخص سازد.

با مطالعه اسناد و نامه ­های باقیمانده در کتابخانه­ ها و موزه­ ها که بسیاری از آنها در مطبوعات و مجلات باز نشر یافته­اند با حجم انبوهی از نامه­های دورۀ قاجاریه مواجه می­شویم، بعضی از این نامه­ ها ، نامه­ هایی می باشد که بین شاهان و وزرا مبادله می­شده می باشد ( مانند نامه­ های قائم­مقام فراهانی و امیرکبیر به شاهان قاجار)، بعضی دیگر نامه­هایی می باشد که بین شاهان و روحانیت مبادله شده می باشد ( مانند نامه­ های میرزای قمی به شاهان قاجار) بعضی از نامه­ها به مقصدهایی بیرون از ایران فرستاده شده ­اند یا از مقاصدی از بیرون ایران دریافت شده­اند ( مانند نامه ­های مبادله شده بین ناپلئون و شاهان قاجار) و بالاخره بعضی از دیگر نامه ­ها که در بین افراد تحصیلکرده عادی مبادله شده می باشد و حاوی مضامین عاشقانه­­ و… می باشد.

1-1- اظهار مسأله

در این پژوهش کوشش می­گردد تا ضمن مطالعه اجمالی پیشینه­ی انواع نامه و منشآت فارسی در عهد قاجار، آنها را از منظر ارزش­های ادبی و تغییراتی که در نثر رایج فارسی ایجاد کرده­اند ( ازجمله چگونگی رسیدن از نثر مصنوع به نثر مرسل و تغییراتی که در ساده­نویسی و حذف بعضی از قواعد به مقصود تسهیل در بکار­گیری نثر فارسی) مورد تجزیه و تحلیل قرار دهد. تجزیه و تحلیل نامه­های عهد قاجار در این پایان­نامه در حوزۀ ویژگی­های زبانی، نگارشی و دستوری و صورخیال و آرایه­های ادبی انجام می­یابد. در این پژوهش کوشش می­گردد تا به سوالات زیر پاسخ داده گردد:

1- مهم­ترین ویژگی­های زبانی ، نگارشی و دستوری نامه­ های عهد قاجار کدام می باشد؟

2- کدام یک از صورخیال و آرایه ­های ادبی در نامه ­های عهد قاجار اهمیت بیشتری دارد؟

3- نامه و نامه­ نگاری در عهد قاجار تا چه اندازه از دوره ­های پیشین تاثیر پذیرفته می باشد؟

4- نامه و نامه ­نگاری در عهد قاجار تا چه اندازه بر دوره­ های بعدی اثر گذاشته می باشد؟

2-1- پیشینه پژوهش

اگرچه تاکنون هیچ مطالعه جامع و مستقلی درمورد­ی ارزش ادبی و ویژگی­های سبکی نامه­های عهد قاجار انجام نیافته می باشد اما می­توان به بعضی از مطالعات و آثاری که تا حدودی نزدیک و مر تبط به این پژوهش هستند تصریح نمود. در حوزه­ی مطالعات دانشگاه، پورعلی (1362) در پژوهشی به مطالعه تحول در نامه نگاری از عهد قاجار تاکنون ( تا زمان نگارش پژوهش) پرداخته می باشد. پژوهش او بیشتر به سیر تاریخی و گزارش اتفاقاتی که منجر به ایجاد تغییر در نامه­نگاری در اواخر عهد قاجار و دوران پهلوی شده می باشد می پردازد، و مطالعه و تحلیل سبک و ارزش­های ادبی نامه ­های عهد قاجار می باشد.

در پایان­نامۀ دیگری که مرتبط با این پایان­نامه انجام شده می باشد، مهرآذر (1356) نامه‌نگاری در ادب فارسی تا پایان قرن پنجم هجری را مورد تفسیر و تحلیل قرار داده می باشد. روش بهره گیری شده در این پایان نامه بر مبنای ارزش ادبی و سبک، می باشد و پژوهشگر نامه­ های قرن­ های اول اسلامی را مورد توجه خود قرار داده می باشد.

در مجموع پس از جستجو در منابع موجود در سال­های اخیر و بر طبق اصول جدید پژوهش، پایان نامه ای که به نامه­نگاری در عهد قاجار یا حتی دیگر دوره­های ادبیات فارسی اختصاص یافته باشد، نظاره نکرده می باشد.

در حوزۀ مقالات و پژوهش­های علمی، مردانی (1377) در بخشی از مقاله پژوهشی خود با عنوان با عنوان ترسّل و نامه­نگاری در ادب فارسی­، به جایگاه قائم مقام فراهانی (به عنوان یکی از نامه­نگاران عهد قاجار) تصریح کرده و می­نویسد: « اهمیت تاریخی و محتوای نامه­های قائم مقام، از این جهت می باشد که آیینه­ی تمام نمایی از حقایق و احوال اوایل عهد قاجار می باشد و بدون هیچ گونه حب و بغض و تزویر و ریا و خویشتن‏داری، اوضاع سیاسی و اجتماعی حاکم‏ در آن عصر و روابط درباریان و وضعیت دربار فتحعلی شاه قاجار را بی‏کم و کاست منعکس‏ می‏نماید، زیرا غالب نامه­ها دربرگیرنده­ی دستورها و گزارشهایی می باشد که از سوی شاه و ولیعهد صادر می‏گردید و به وقایع روزمرۀ دربار و دولت و امور جاری مملکت مربوط بوده می باشد» (مردانی، فیروز، ترسّل و نامه نگاری در ادب فارسی، ص 47). بدیعی (1373) در مقاله خود به مطالعه نامه فتحعلیشاه قاجار به فرزندش عباس میرزابا رویکردی تاریخی پرداخته می باشد. دانش پژوه (1341) در مقاله خود به تحلیل و مطالعه نامه فتح علی شاه قاجار به میرزا ابوالقاسم محقق گیلانی قمی پرداخته می باشد.

3-1- فرضیه های پژوهش

1- 1- نثر ساده، زبان محاوره، تنوع سبکی و تحول در جمله­بندی دستوری از مهم­ترین ویژگی­های زبانی، نگارشی و دستوری نامه­های عهد قاجار هستند.

2- اقتباس، سج، ترصیع، تضمین، کنایه و تمثیل از مهم­ترین صورخیال و آرایه ­های ادبی در نامه­ های عهد قاجار هستند.

3- نامه و نامه ­نگاری در عهد قاجار نسبت از دستاوردهای نثر فارسی دوره­ های پیشین بهره برده می باشد.

4- نامه و نامه ­نگاری در عهد قاجار باعث رواج ساده­ نویسی و گسترش نامه­ نگاری در دوره ­های بعدی شده می باشد.

4-1- اهداف و کاربرد پژوهش

هدف علمی پژوهش آن می باشد که جایگاه و ابعاد دقیق نامه و نامه­نگاری در عهد قاجار و اثر آن بر نثر فارسی از آغاز تا قرن هشتم شناسایی و معرفی گردد. بازخوانی و کشف ارزش­های اسناد مکتوب قاجاری، مطالعه ارتباط بین حکمرانان و ادیبان در تاریخ ادبیات فارسی و شناسایی تأثیر نامه­نگاری در ماندگاری و بقای سیاست ها و شرایط اجتماعی از دیگر اهداف این پژوهش هستند. هدف کاربردی پژوهش آن می باشد که مراکز علمی و دانشگاهی، دانشجویان ادبیات فارسی، مطالعات فرهنگ­شناسی، تاریخ، علوم اجتماعی، علوم­سیاسی، حقوق و نیز علاقمندان از نتایج آن بهره گیری کنند.

5-1- روش پژوهش

الف: نوع روش پژوهش

در این پژوهش به طورخاص از روش توصیفی بهره می­گیریم. بدین مقصود با مطالعه اسناد و منابع مختلف و تقسیم­بندی آنها به منابع دست اول و دست دوم و با عنایت به روش تحلیل درمورد­ی مؤلفه­ های فوق به بحث پرداخته و سرانجام استنتاجات و نتایج لازم استخراج می گردد.

ب: روش گردآوری اطلاعات (میدانی، کتابخانه ­ای و غیره)

کتابخانه­ای می باشد ( در صورت لزوم به بعضی از موزه ­ها و سازمان میراث فرهنگی جهت رویت بعضی نامه­ ها ی این دوره – مانند نامه ­های امیرکبیر به ناصرالدین­ شاه که در موزه باغ فین کاشان نگهداری می­گردد-نیز جهت گردآوری اطلاعات مراجعه خواهد گردید).

6-1- روش تجزیه و تحلیل

روش تجزیه و تحلیل اطلاعات، مبتنی بر روش تحلیل نتایج حاصله از مطالعات کتابخانه ­ای می­باشد.

تعداد صفحه : 180

قیمت : 14700 تومان

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   پایان نامه ارشد رشته زبان و ادبیات فارسی: بررسی کهن ­الگوهای داراب­ نامه طرسوسی

بلافاصله پس از پرداخت لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می گردد.

پشتیبانی سایت :        ****       serderehi@gmail.com

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

***  **** ***