جستجو در سایت :   

عنوان : مطالعه محتوای موضوعی داستان‌های کوتاه زنان ایرانی دهه‌ هفتاد

دانشگاه علامه طباطبایی

دانشکده ادبیات فارسی و زبان‌های خارجی

پایان‌نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد در رشته زبان و ادبیات فارسی

عنوان:

مطالعه محتوای موضوعی داستان‌های کوتاه زنان ایرانی دهه‌ی هفتاد

استاد راهنما:

دکتر علی‌اکبر عطرفی

استاد مشاور:

دکتر محمود بشیری

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی گردد

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود می باشد)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل می باشد)

فهرست مطالب:

چکیده……………………………….سه

فهرست مطالب ……………………………..چهار

فهرست جداول…………………………….. هفت

فهرست شکل‌ها (نمودارها)……………………………… هشت

1- فصل اول: تعاریف و کلیّات………………………………… 1

1.1 مقدمه …………………………….. 1

1.2 اظهار مسئله……………………………… 2

1.3 سؤال‌های پژوهش……………………………….. 3

1.4 پیشینه‌ی پژوهش……………………………….. 3

1.5 فرضیه‌های پژوهش………………………………..4

1.6 روش پژوهش……………………………….. 5

1.7 اهداف پژوهش……………………………….. 5

1.8 ضرورت پژوهش……………………………….. 6

2- فصل دوم: مبانی نظری……………………………….. 8

2.1 ادبیّات فارسی و مسیرهای جدید………………………………. 8

2.2 رمان و داستان کوتاه در ایران………………………………. 9

2.3 داستان کوتاه در جستجوی تعریف…………………………………. 10

2.4 داستان کوتاه در ایران………………………………. 12

2.5 انواع داستان کوتاه……………………………… 14

2.6 نگاهی اجمالی بر پیشینه‌ی زن در فرهنگ و ادب ایران زمین…………….. 16

2.7 داستان‌نویسی زنان………………………………. 19

2.8 ادبیات داستانی در دهه هفتاد……………………………… 20

2.9 سیر داستان‌نویسی زنان………………………………. 22

3- فصل سوم: زندگی‌نامه، اختصار داستان، تحلیل، جدول و نمودار………….. 34

3.1 خاطره حجازی……………………………….. 34

3.1.1 اختصار داستان‌ها……………………………… 35

3.1.2 جدول و نمودار……………………………… 42

3.2 4شهلا پروین روح……………………………….. 42

3.2.1 اختصار داستان‌ها……………………………… 43

3.2.2 جدول و نمودار……………………………… 57

3.3 شیوا ارسطویی……………………………….. 58

3.3.1 اختصار داستان‌ها……………………………… 58

3.3.2 جدول و نمودار……………………………… 64

3.4 فاطمه ریسه……………………………… 65

3.4.1 اختصار داستان‌ها……………………………… 65

3.4.2 جدول و نمودار……………………………… 89

3.6 ناهید کبیری……………………………….. 90

3.6.1 اختصار داستان‌ها……………………………… 91

3.6.2 جدول و نمودار……………………………… 98

3.7 میترا داور……………………………… 99

3.7.1 اختصار داستان‌ها……………………………… 99

3.7.2 جدول و نمودار……………………………… 106

3.8 فروغ حمیدیان………………………………. 107

3.8.1 اختصار داستان‌ها……………………………… 107

3.8.2 جدول و نمودار……………………………… 116

3.9 فرخنده آقایی……………………………….. 116

3.9.1 اختصار داستان‌ها……………………………… 117

3.9.2 جدول و نمودار……………………………… 128

3.10 قدسی قاضی‌نور……………………………… 128

3.10.1 اختصار داستان‌ها……………………………… 129

3.10.2 جدول و نمودار……………………………… 143

3.11 فریده خردمند………………………………. 144

3.11.1 اختصار داستان‌ها……………………………… 144

3.11.2 جدول و نمودار……………………………… 166

3.12 ناهید طباطبائی………………………………. 167

3.12.1 اختصار داستان‌………………………………. 167

3.12.2 جدول و نمودار……………………………… 172

3.13 مرضیه محمّدپور……………………………… 172

3.13.1 اختصار داستان‌ها……………………………… 172

3.13.2 جدول و نمودار……………………………… 178

3.14 نمودار نهایی……………………………….. 179

4- فصل چهارم: مطالعه یافته‌ها……………………….. 181

4.1 مسائل عاطفی……………………………….. 181

4.2 تنهایی……………………………..182

4.3 مرگ…………………………….. 184

4.4 ترس…………………………….. 184

4.5 عشق…………………………….. 185

4.6 احساسات و تجربه‌های کودکانه……………………………… 186

4.7 حسرت………………………………… 188

4.8 مسائل اجتماعی و فرهنگی……………………………….. 189

4.9 فقر و محرومیّت………………………………… 189

3 انتقاد از رفتارهای غلط اجتماعی………………………….. 192

4 جهل و خرافه‌‌پرستی……………………………….. 194

4.11مسائل زنان………………………………. 194

4.12مسائل سیاسی……………………………….. 196

5- فصل پنجم: نتیجه‌گیری……………………………….. 199

5.1 پیشنهادات……………………………..203

ضمیمه‌ی 1 – نویسندگان مرد دهه‌ی هفتاد…………………………. 210

ضمیمه‌ی 2 – نویسندگان زن دهه‌ی هفتاد………………………….. 217

ضمیمه‌ی 3 – داستان‌کوتاه‌نویسان زن دهه‌ی هفتاد………………… 221

چکیده:

در طول دهه هفتاد ادبیات ایران شاهد حضور فزاینده‌ی نویسندگان زن بوده و حدود 370 نویسنده‌ی زن شروع به انتشار اوّلین اثر خود نمودند، یعنی 13 برابر نویسندگان دهه قبل. از این میان 65 نویسنده به نگارش مجموعه داستان روی آورده‌اند و تجربیات خود را پیرامون موضوعات محوری زیرا مسائل زنان، مسائل اجتماعی و فرهنگی، مسائل سیاسی و مسائل عاطفی بازنمایی کردند. در این پژوهش با در نظر داشتن حضور فعّال زنان در عرصه‌های آفرینش ادبی، به مطالعه موضوعی 154 داستان‌ کوتاه در قالب 12 مجموعه داستان از 12 نویسنده زن ایرانی در فاصله سال‌های 70 تا 79 پرداخته و نشان ‌داده می باشد که در این برهه از تاریخ ایران مسائل عاطفی مانند تنهایی، ترس، مرگ با 54% بیشترین مضمون را در آثار این نویسندگان به خود اختصاص داده می باشد. پس از آن اظهار مسائل اجتماعی و فرهنگی زیرا فقر، اعتیاد، خرافه‌پرستی و… با 25% بیشترین دغدغه این نویسندگان به شمار می رود و پرداختن به مسائل زنان مانند روزمرگی زندگی زنان، مظلومیّت زنان، زن در خانواده با 15% در سوّمین جایگاه قرار دارد. در پایان مسائل سیاسی مانند: انقلاب، جنگ، مسائل سیاسی روز با 6% کمترین بسامد را در آثار این نویسندگان نشان می‌دهد.

فصل اول: تعاریف و کلیات

1-1- مقدمه

ادبیات زنانه در اروپا و آمریکا پیشینه‌‌ای طولانی ندارد، به طوری که حتی تا سال 1930 میلادی «ویرجینیا وولف» نویسنده‌ی انگلیسی از چاپ آثارش در هراس بود. او می‌توانست تأثیرات عیان کردن ستایش و طرفداری زنان را در مقام جنبش سیاسی و حمله به مناسبات جنسی موجود به عنوان هنجاری اجتماعی نظاره و ادراک کند. وولف نگران بود که خوانندگان، به‌ویژه مردان کتاب اتاقی از آن خود او را بسیار خشن بیابند و نویسنده‌اش را با قهرمان زن داستان، یکی و یکسان بشمارند.

داستان کوتاه، رمان و شعر ژانرهای ادبی هستند که شمار زیادی از زنان در آن سهیم بوده‌اند، حضورشان در آن نمایان بوده و چگونگی شرکت‌شان در آن کمابیش با مردان همانندی داشته می باشد. این فرم‌های ادبی به صورت ابزارهایی درآمده‌اند که زنان در سال‌های اخیر جنبه‌هایی از زندگی جنسی‌شان را با آن تجزیه و تحلیل و منتشر کرده‌اند. جنبه‌هایی که پیش از این در هنر یا جامعه توجه چندانی به آن نمی‌شده‌می باشد.

بعد از انقلاب اسلامی و متحول شدن جامعه، زنان متعددی برای توصیف و تثبیت جایگاه خود قلم به دست گرفته و آثار متنوعی آفریده‌اند. تعداد زنان نویسنده که بعد از انقلاب به خلق آثار پرداخته‌اند بیانگر حضور جدی آنان در عرصه‌ی آفرینش‌های ادبی می باشد. پرفروش بودن آثار نویسندگان زن، طبق آمار وزارت ارشاد، نمایانگر فعال‌شدن زنان در عرصه‌های مختلف جامعه و درگیرشدن آنان با مسایل اجتماعی می باشد.

این پژوهش با در نظر داشتن حضور فعّال زنان در عرصه‌ی آفرینش‌های ادبی، به مطالعه محتوای موضوعی داستان‌های کوتاه نویسندگان زن در طول سال‌های 1370 تا 1379 می‌پردازد و آثار آنان را از نظر موضوعی موردبررسی قرار می‌دهد و مشخص می‌نماید که نویسندگان زن در این برهه بیشتر به چه مسائلی پرداخته‌اند.

در این پژوهش به چهار دسته‌بندی کلّی موضوعی تصریح خواهد گردید:

1- مسائل عاطفی: عشق، ازدواج، روابط احساسی بین افراد خانواده، خشم، مرگ، تنهایی، ترس. 

2- مسائل سیاسی: مسائل سیاسی بعد از انقلاب، مسائل سیاسی روز، جنگ، آوارگی، تحول سیاسی شخصیت‌ها. 

3- مسائل اجتماعی- فرهنگی: فقر، موردانتقاد قرار دادن یکی از رفتار‌های غلط اجتماعی، اختلاف فرهنگی، تحصیلات، اعتیاد، طلاق، خرافه‌پرستی، مهاجرت، فحشا، تغییرشخصیت در اثر عوامل فرهنگی و اجتماعی.

4- مسائل مربوط به زنان: مظلومیّت زنان، روزمرگی زندگی زنان، زن در خانواده، زن در اجتماع، استقلال مالی زنان، تفکرات سنت‌گرایانه در مورد زنان. 

در این پژوهش 12 مجموعه داستان از 12 نویسنده‌ی زن ایرانی انتخاب شده می باشد. کوشش بر این بوده که در انتخاب این مجموعه‌ها هیچ‌گونه معیار گزینش خاصی مطمح نظر قرار نگیرد.

2-1- اظهار مسأله

در دهه‌های پیشین نویسندگان آثار ادبی در ایران غالبا مرد بوده‌اند و غیر از استثناهایی محدود، صدای زنان شنیده نشده می باشد. اما در سال‌های اخیر با رشد حیرت‌آور زنان نویسنده در ایران مواجه بوده‌ایم. به‌گونه‌ای که اگر در فاصله‌ی میان دهه‌ی 1310 تا 1340 در برابر هر 18 نویسنده‌ی مرد با یک نویسنده‌ی زن روبرو بوده‌ایم، در دهه 70 و 80 در برابر هر یک و نیم نویسنده‌ی مرد با یک نویسنده‌ی زن مواجهیم. پس آثار زنان نویسنده آنقدر مورداستقبال مخاطبان قرار گرفته که به بحث‌های متعدّدی در حوزه فرهنگی ایران منجر شده‌می باشد.

اکنون زنان ایرانی توانسته‌اند ابراز وجود کرده و خودشان در تعریف و تصویر جنسیّت خود شریک باشند. مطالعه‌ی متون نویسندگان زن همچون هر محصول فرهنگی دیگر می‌تواند به روشن‌شدن زوایای متعددی در زمینه‌های اجتماعی و فرهنگیکمک کند. از میان سطور این آثار می‌توان به تحولات اجتماعی و فرهنگی زنان پی برد.

با در نظر داشتن این مسئله، در این پایان نامه کوشش نگارنده بر این بوده‌می باشد که به مطالعه محتوای موضوعی آثار زنان داستان کوتاه‌نویس دهه هفتاد بپردازد و مشخص نماید که این نویسندگان در طی این سال‌ها بیشتر به چه موضوعاتی پرداخته‌اند.

3-1- سوال های پژوهش

1- زنان داستان کوتاه نویس دهه هفتاد در آثارشان بیشتر به چه موضوعاتی پرداخته‌اند؟

2- در چند درصد داستان‌های کوتاه این نویسندگان به مسایل اجتماعی و فرهنگی توجه شده می باشد؟

3- آیا اظهار مسایل و دغدغه‌های زنان بیشترین موضوعات موردتوجه این نویسندگان بوده می باشد؟

4- چند درصد آثار زنان نویسنده‌ی این دهه به مسائل سیاسی تعلق دارد؟

5- در چند درصد آثار زنان نویسنده این دهه به موضوعات عاطفی پرداخته شده می باشد؟

4-1- پیشینه پژوهش

طبق گواهی مرکز اطلاعات و اسناد علمی ایران تاکنون پژوهش مستقلی در ارتباط با چگونگی بسامد موضوع داستان‌های کوتاه زنان این دهه در دانشگاه‌های ایران انجام نشده می باشد و تنها در آثار زیر تصریح‌هایی کوتاه و مختصر به موضوع مورد نظر شده می باشد:

مهدی محمّدی در پایان نامه خود تحت عنوان «مطالعه داستان‌های جنگ ایران و عراق نوشته شده برای کودکان و نوجوانان» با بهره گیری از روش تحلیل محتوا به این نتیجه رسیده که زنان در مقایسه با مردان در ثبت ادبیات جنگ حضور کم رنگی داشته‌اند.

حسن میرعابدینی در سلسله مقالاتی تحت عنوان «گزارشی از ادبیات داستانی سال 1372» که در مجله‌ی کلک بصورت دوره ای چاپ شده‌می باشد به مطالعه داستان‌هایی از نویسندگان مرد و زن پرداخته می باشد. و یکی از نتایج این مطالعه حضور فعّال و گسترده‌ی زنان نویسنده در سال 1372 می‌باشد و اینکه پرفروش‌ترین کتاب‌های این سال را آثار زنان داستان‌نویس تشکیل می‌دهد.

حسن میرعابدینی در کتاب « صد سال داستان‌نویسی ایران» در فصل بیست و ششم به مطالعه داستان‌های نوشته شده توسط زنان نویسنده پرداخته می باشد و به این نتیجه رسیده می باشد که بخشی از جذابیت داستان‌های نویسندگان زن در این می باشد که دنیای زنان ناشناخته تر از دنیای مردان می باشد و در داستان‌هایی که مردان نوشته‌اند با دیدی مردانه به مسائل نگاه شده و زن چهره‌ی مستقل خود را کمتر به نمایش گذاشته می باشد. ایشان کیفیت و تنوع آثار پدید آمده را به حدی دانسته‌اند که شاید بتوان از شروع یک ادبیات زنانه سخن گفت.

5-1- فرضیه های پژوهش

با در نظر داشتن جنسیّت مشترک داستان کوتاه نویسان مدّنظر این پژوهش‌نامه به نظر می‌رسد که:

1- زنان نویسنده در آثارشان بیشتر به مسائل زنان می‌پردازند یعنی بیشتر در ارتباط با دغدغه‌های خودشان سخن می‌گویند.

2- نویسندگان زن این دهه اقبال چندانی به مسائل سیاسی نشان نمی‌دهند.

3- بسیاری از این نویسندگان با دیدی منتقدانه به مسائل اجتماعی و فرهنگی می‌پردازند.

6-1- روش پژوهش

روش مطالعه کتابخانه‌ای و روش پژوهش تحلیل محتوایی و آماری می باشد. به این ترتیب که آغاز اسامی کلیّه‌ی نویسندگان دهه هفتاد اعم از مردان و زنان استخراج گردید سپس از میان این اسامی، نام‌ها و آثار داستان کوتاه نویسان زن متمایز و نهایتاً 12 مجموعه داستان از 12 نویسنده زن انتخاب گردید و موردمطالعه و مطالعه قرار گرفت و نمودار و جداول بر اساس یافته‌ها طراحی گردید و در انتها هم به مطالعه نتایج پرداخته گردید.

7-1- اهداف پژوهش

هدف اصلی این پژوهش مطالعه محتوای موضوعی داستان‌های کوتاه 12 نویسنده‌ی زن ایرانی دهه هفتاد می باشد. روشن کردن اینکه زنان نویسنده‌ی این دهه در داستان‌های کوتاه‌شان به چه موضوعاتی بیشتر توجه داشتند و چرا. این‌که آیا آنها در آثارشان درصدد به چالش گرفتن گفتمان مردانه هستند یا خیر، از دیگر اهداف این پژوهش می‌باشد. به نظر نگارنده آثار نویسندگان این دهه خصوصاً زنان موردتوجه قرار نگرفته می باشد و تا حد زیادی فراموش‌شده به نظر می‌رسد. از طرف دیگر تعیین این محدوده زمانی، به تحدید پژوهش منجر می گردد و این امکان را در اختیار دیگر پژوهشگران قرار می‌دهد تا در مطالعه‌های تحقیقی یا تاریخی خود از نتایج این پژوهش بهره ببرند. نگارنده در این پژوهش کوشش داشته تا به اندازه توان و بضاعت علمی خود با مطالعه آثار زنان نویسنده و مسائلی که آنان در آثار خود اظهار نموده‌اند راهی هرچند ناهموار برای پژوهشگران مسائل زنان و نویسندگان زن بگشاید. هرچند که نگارنده خود واقف به وجود کاستی‌های بسیار در این پژوهش می‌باشد که نبود منابع کافی در خصوص ادبیات داستانی بالاخص داستان کوتاه، جدید بودن شیوه‌ی پژوهش و نبود نمونه‌های قابل‌مراجعه از عوامل مهم این نقیصه به شمار می‌آید.

8-1- ضرورت پژوهش

ضرورت چنین تحقیقی اولاً در نظر داشتن ادبیات داستانی معاصر می باشد. پژوهش در ارتباط با این موضوع در دانشگاه‌ها و پایان نامه‌ها و رساله‌های تحصیلی دانشجویان، تا کنون به دلیل توجه زیاد به ادبیات کلاسیک غنی و کهنسال ایران مغفول مانده می باشد.

ثانیاً ادبیاتی که می‌توانیم آن را ادبیات زنانه بنامیم هنوز نوپاست، درحالی که موفقیت‌هایی که توسط نویسندگان زن به دست آمده چشمگیر می باشد. به گونه یقین بحث‌های اجتماعی و فرهنگی، نقد‌ها و پژوهش‌های علمی می‌تواند باعث پیشرفت بیشتر فعالیت‌های داستان‌نویسی زنان گردد.

تعداد صفحه : 238

قیمت : 14700 تومان

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   پایان نامه ارشد ادبیات فارسی گرایش ادبیات مقاومت و پایداری: بررسی و تحلیل سبک شناسی آثار علیرضا قزوه

بلافاصله پس از پرداخت لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می گردد.

پشتیبانی سایت :        ****       serderehi@gmail.com

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

***  **** ***