جستجو در سایت :   

گرایش : زراعت

عنوان : نخود زراعی

دانشگاه شهید باهنر کرمان

پایان نامه کارشناسی ارشد رشته کشاورزی

عنوان :

نخود زراعی

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی گردد

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود می باشد)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل می باشد)

1-1-مقدمه

نخود زراعی (Cicer arietinum.L) یکی از اولین بقولات سرما دوست می باشد که در دنیای قدیم اهلی شده می باشد و در حال حاضر در اکثر نقاط دنیا کشت می گردد(مجنون حسینی.، 1372). مبدا نخود هنوز به گونه دقیق مشخص نیست و پراکندگی آن از هیمالیا تا یونان گزارش شده می باشد. با وجود این از هندوستان و اتیوپی به عنوان مراکز تنوع نخود نام برده می گردد، قدیمی ترین مدرک تاریخی به دست آمده از بقایای زغال سنگی نخود در منطقه (Hacilar) کشور ترکیه دلالت به وجود نخود در 5450 سال قبل از میلاد دارد(Jain et al.,1988).

در مقیاس جهانی نخود دومین گیاه مهم از گروه محصولات زراعی موسوم به حبوبات می باشد و این گیاه در 33 کشور در جنوب آسیا، غرب آسیا و شرق افریقا، جنوب اروپا، شمال و جنوب آمریکا و استرالیا کشت می گردد و 15% از سطح زیر کشت و 13% از تولیدات جهانی حبوبات به این محصول اختصاص دارد(سینگ، ساکسینا. 1379). طبق آمار جهانی سطح زیر کشت نخود سفید و نخود سیاه 6/9 میلیون هکتار می باشد که از این مقدار حدود 85% کشت نخود سیاه (تیپ دسی ) و بقیه به کشت نخود سفید (تیپ کابلی) اختصاص دارد(FAO, 1996).

بر اساس آمار ارائه شده از سوی فائو (متوسط پنج سال گذشته ) سطح زیر کشت نخود در ایران 700 هزار هکتار (حدود 65 درصد از کل سطح زیر کشت حبوبات کشور) می باشد و از این نظر در رتبه چهارم جهانی پس از هند، پاکستان و ترکیه قرار می گیرد. این گیاه با تولیدی معادل 310 هزار تن، برابر 48 درصد از تولید گروه حبوبات، بالاترین سهم را داراست و با وجود این متوسط عملکرد آن کمتر از نصف اندازه متوسط جهانی بوده و از این جهت ایران بعد از هند، پاکستان، ترکیه و استرالیا قرار می گیرد(FAO, 2008).

1-2-ویژگی های گیاه(مورفولوژی نخود)

جوانه زنی نخود به صورت زیرزمینی می باشد. از رشد جوانه اولیه، ساقه هوایی ایستاده ایجاد می گردد، اولین برگ حقیقی 2 یا 3 جفت برگچه و یک برگچه انتهایی دارد. ریشه اولیه طویل و قوی بوده ، و به سرعت منشعب می گردد. در هرگره یک برگ منفرد به وجودمی آید که در دو طرف محور به صورت متناوب قرار می گیرند. معمولا در هر برگ، 10تا 15 برگچه هست که این برگچه ها بوسیله دمبرگ کوچکی به محور اصلی متصل می شوند. گوشوارک ها معمولاً  3 تا 5 میلیمتر طول و 2 تا 4 میلیمتر عرض دارند. تمامی سطح بیرونی گیاه به استثنای جام گل از کرک های دارای غده مترشحه اسید و یا کرک های بدون غده پوشیده شده می باشد. ریشه اصلی در این گیاه عمیق بوده به نحوی که در خاک های زراعی مطلوب به بیش از 120 سانتیمتر می رسد(کوچکی، بنائیان اول.، 1372). بر اساس زاویه بین شاخه ها با محور اصلی، نخود دارای پنج نوع عادت رشدی می باشد که عبارتند از: ایستاده، نیمه ایستاده، نیمه منشعب، منشعب و خوابیده(ساکسینا، سینگ.،1376) و برای توصیف الگوی شاخه دهی محققین از واژه های اولیه ، ثانویه و ثالثیه بهره گیری می کنند. ارتفاع بوته بین 20 تا 100 سانتیمتر متغیر می باشد و در شرایط مطلوب ارتفاع بعضی از ارقام پا بلند به 130 سانتیمتر هم می رسد(کوچکی، بنائیان اول.، 1372).

گلهای نخود یک نمونه شاخص زیر رده پروانه آسا می باشد که بیشتر به صورت منفرد و گاهی بصورت جفت توسط دمگلی که 13-6  میلیمتر طول دارد، روی محورهای جانبی قرار می گیرند. جام گل معمولاً در تیپ دسی ارغوانی و در تیپ کابلی سفید و بعضاً آبی رنگ می باشد. گونه های جنس Cicer در هر گل فقط یک برچه دارند. غلاف ها بصورت بادکرده و یا نوک تیز هستند که تعداد آنها در بوته بین 50 تا 150 عدد متغیر می باشد. اندازه غلاف ها بسیار متنوع می باشد، اما کمتر تحت تاثیر محیط قرار می گیرد. غلاف ها به اشکال لوزی، دوکی و تخم مرغی دیده می شوند(Eser et al.,1991). پرشدن غلاف بسیار به شرایط آب وهوایی وابسته بوده و مقدار آن از 97/8 تا 53/56 درصد متغیر می باشد. تعداد گل، الگوی گلدهی و تعداد غلاف با در نظر داشتن تاریخ کاشت و ژنوتیپ بوته متفاوت می باشد(ساکسینا، سینگ.،1376). بذر دارای نوک تیز، صاف یا چروکیده و کروی شکل با وزن 100 دانه ای در حدود 8 تا 70 گرم هستند. نخود کابلی دارای دانه های درشت، صاف با رنگ روشن و تیپ دسی دارای دانه های کوچک، چروکیده و کم و بیش حاوی ماده آنتوسیانین، با پوسته رنگین هستند (Jain et al., 1988).

نخود دارای بیش از 20% پروتئین، 55% انواع کربوهیدرات ها و حدود 5/4 درصد چربی و مقدار قابل توجهی فسفر، آهن، کلسیم و ویتامین های A, B1, B2, B4, C می باشد، که آنرا به یک جزء غذائی مهم در بین کشورهای توسعه یافته که به کیفیت رژیم غذائی خود اهمیت می دهند، تغییر داده می باشد.

1-3-تنش خشکی و آسیب های ناشی از آن

1-3-1-تعاریف خشکی

عدم توازن بین ذخیره آب درخاک و نیاز آبی گیاهان زراعی را (به نحوی که آب موجود در خاک کمتر از نیاز گیاه باشد) خشکی گویند(Thomas, 1997). در واقع پدیده خشکی عبارت می باشد از ذخیره ناکافی رطوبت حاصل از بارندگی و یا کمی ذخیره رطوبت خاک برای رشد بهینه در گیاه. این حالت تابع اثر متقابل بین خاک، گیاه و عوامل جوی بوده و بصورت موقتی می باشد(Blum, 1988). تنش حاصل از کمبود آب زمانی در گیاه رخ می دهد که نسبت تبخیر و تعرق واقعی به تبخیر و تعرق بالقوه بیشتر از یک باشد(Baker, 1994).

در مناطق غرب آسیا و شمال افریقا بدلایل مختلف مانند شروع زود هنگام بارندگی های بهاره، عملیات کاشت نخود معمولاً با تأخیر صورت گرفته و با گرم شدن تدریجی هوا و افزایش نیاز تبخیری اتمسفری در طول فصل رشد محصول، تأثیر خشکی به عنوان عامل محدود کننده رشد و عملکرد نخود افزایش می یابد(Ortega et al., 1996).

1-3-2-تأثیر خشکی بر پروتئین ها و فعالیت آنزیم ها

سنتز پروتئین ها در پاسخ به تنش های محیطی نظیر شرایط بی هوازی، تنش خشکی، شوک اسمزی، زخم، تنش سرما و شوری تغییر می یابد. این پروتئین ها ممکن می باشد شکل ذخیره ای از نیتروژن را فراهم کنند تا در تنش های فوق مجدداً بهره گیری شوند ودر تنظیم اسمزی تأثیر داشته باشند. در واریته های مقاوم جو، آفتابگردان، ارزن و برنج اندازه بالایی از پروتئین های محلول نظاره شده می باشد که در واریته های حساس آن وجود ندارد(Ashraf and Haris., 2004). افزایش در پروتئین های محلول ممکن می باشد ناشی از سنتز پروتئین شبه اسموتین یا پروتئین های ساختاری باشد(Amini and Ehsanpour., 2005). همچنین می توان تجزیه کلروفیل را به عنوان مرحله ای مقدماتی در تخریب پروتئین ها در نظر گرفت(Martin & Torres 1992). آنزیم ها با تغییرات کمی وکیفی خود مهمترین و حساس ترین ترکیباتی هستند که تغییرات فیزیولوژیکی و تنش های مختلف را اظهار می کنند. به گونه کلی افزایش خشکی ساختار و عملکرد پروتئین های آنزیمی را تحت تأثیر قرار می دهند(Manuel et al., 2002).

1-3-3-تنش اسمزی ناشی از تنش خشکی

تنش اسمزی یکی از تغییرات فیزیولوژیکی می باشد که در اثر تنش خشکی به وجود می آید. اگر پتانسیل اسمزی سلول ها در اثر تنش افزایش پیدا کند به حفظ حالت تورژسانس کمک می کند. تنش از طریق تغییر در وضعیت تورژسانس گیاه، متابولیسم را متأثر می سازد. یکی از عواملی که به حفظ حالت تورژسانس کمک می کنند، انباشته شدن مواد محلول می باشد(کوچکی، شاهرودی.، 1375). این مواد شامل قندها[1]، اسیدهای آمینه[2]، مانند پرولین[3]، پلی الها[4] و… می باشد.

1-4-تأثیر اسمولیت ها یا حل شونده های سازگار در تنش خشکی

اگرچه در شرایط تنش بهره گیری از یون ها برای تنظیم اسمزی از نظر انرژتیک مطلوب تر از سنتز اسمولیت های آلی می باشد، در عین حال بسیاری از گیاهان برای تحمل تنش های اسمزی، اسمولیت های آلی را ساخته و ذخیره می نمایند. این اسمولیت ها شامل پرولین، بتائین، پلی الل ها، الکل های قندی و قندهای محلول هستند. پرولین یک منبع ذخیره برای کربن، نیتروژن و نیز خورنده های[5] رادیکال های آزاد می باشد. همچنین پرولین ساختمان های فراسلولی( مانند غشاءها و پروتئین ها ) را تثبیت و پتانسیل ردوکس سلولی ایجاد شده در اثر تنش را از بین می برد(Chen and Murata., 2000). در بسیاری از گونه ها پرولین در شرایط تنش مانند کمبود آب، شوری، دماهای بالا و شدت نور زیاد ایجاد می گردد(Mansour, 2000). پرولین یک ماده حل شونده می باشد که ساختارهای پروتئینی را با تأثیر متقابل با فسفولیپیدهای غشاء سلول، پیش روی دناتوره شدن حفظ می نماید و نیز به عنوان یک خورنده رادیکال هیدروکسیل اقدام می نماید(Samaras et al., 1995). همچنین پرولین یک منبع انرژی و ذخیره در سلول می باشد. سطوح بالای پرولین و قندهای قابل انحلال در بافت های دو گونه ذرت مورد مطالعه، نشان دهنده نیاز آن ها به تنظیم اسمزی و حفظ پایداری غشاء بود. در گونه مقاوم به تنش تجمع پرولین مؤثرتر اقدام کرده و باعث پایداری بیشتر غشاء و از دست رفتن آب کمتری از طریق غشاء گردید(Valentovic et al., 2006).

1-5-اثر تنش خشکی بر غشاء پلاسمایی

خشکی از طریق ایجاد تنش اکسیداتیو، یکپارچگی غشاء سلول را تحت تأثیر قرار می دهد. به عنوان مثال واکنش هیدروژن گیری از رادیکال هیدروکسیل لیپید لینولنیک اسید در غشاء سلولی به وسیله پراکسیداسیون آن مشخص گردیده می باشد.(تصویر1-1)(Frankel, 1985).

تصویر 1- 1- رادیکال هیدروکسیل در واکنش پراکسیداسیون لینولنیک اسید در لیپیدها

پراکسیداسیون چربی (لیپید) در حضور  یا دیگر یونهای فلزی احیاء (مانند  ) ناپایدار می باشد، در واکنش Fenton که منجر به ایجاد رادیکال آلکوکسی فعال می گردد یونهای فلزی شرکت می کنند.این رادیکال آلکوکسی همانند رادیکال هیدروکسیل آسیب رسان بوده ، پس یک سری واکنش های آبشاری اکسیداتیو را آغاز می کند.

پراکسیداسیون اسیدهای چرب غیر اشباع منجر به ایجاد محصول ثانویه ای به نام مالون دی آلدئید (MDA) می گردد (Smirnoff, 1993) که از آن به عنوان پارامتری جهت تعیین اندازه پراکسیداسیون لیپیدها و اندازه نفوذ پذیری غشاء بهره گیری می گردد. در مطالعه که بر روی دو گونه ذرت انجام گرفته مشخص گردید که در گونه حساس به خشکی تحت تنش، افزایش معنی داری در مقدار مالون دی آلدئید نظاره می گردد (Valentovic et al, 2006). افزایش پراکسیداسیون لیپید در گیاهانی که تحت تنش خشکی قرار گرفته بودند در مطالعات دیگر محققین نیز گزارش شده می باشد(Niedzwiedz-Siegien et al, 2004).

1-6-تنش خشکی و آسیب های اکسیداتیو ناشی از آن

صدمات اکسیداتیو از عوامل مهم محدود کننده رشد و تولیدات گیاهی هستند که در اثر عدم وجود شرایط مناسب ایجاد می گردد. بیشترین آسیب وارده بر گیاهان که از طریق تنش های مختلف اعمال می گردد، در ارتباط با  آسیب های اکسیداتیو در سطوح مختلف سلولی می باشد (Allen., 1995). موجودات فتوسنتز کننده هوازی در طول دوره زندگی، در معرض اندازه متفاوتی از سموم هستند که این سمیت در گیاهان عالی از کمبود آب حادتر می باشد. نتایج نشان می دهد که در شرایط تنش و حتی تحت غلظت های بالای CO2 محیطی، باز هم فتوسنتز کاهش می یابد و اظهار کننده این مطلب می باشد که علاوه بر بسته شدن روزنه ها، دستگاه فتوسنتز نیز تحت تأثیر قرار گرفته می باشد. در شرایط تنش کمبود آب روزنه ها تحت تأثیر آبسیزیک اسید، بسته می گردد و متعاقب آن غلظت CO2 در بافت مزوفیل کاهش می یابد و به دنبال این وضعیت واکنش های تاریکی فتوسنتز مختل شده و محصولات حاصل از واکنش های روشنایی، که شامل ATP و NADPH می باشد، مصرف نمی گردد. در چنین شرایطی به دلیل عدم اکسید شدن مولکول NADPH، مصرف NADP+ جهت دریافت الکترون کاهش می یابد، پس مولکول اکسیژن در مسیر زنجیره انتقال الکترون به عنوان پذیرنده الکترون اقدام می کند و منجر به شکل گیری رادیکال سوپراکسید، پراکسید هیدروژن و رادیکال هیدروکسیل می گردد(Sairam and Saxena.,2000). فعالیت گونه های واکنش گر اکسیژن[6] ممکن می باشد سبب بروز صدماتی همچون اکسید شدن لیپیدها، تغییر ساختمان پروتئین ها و اکسید شدن گروه های سولفیدریل(-SH) در پروتئین ها و غیر فعال شدن آنها، بی رنگ شدن و یا از بین رفتن رنگدانه هایی مانند کلروفیل و سایر ترکیبات رنگیزه ای و نیز حمله مداوم به مولکول های آلی مثل DNA و در نتیجه اختلال در زنجیره های DNA گردد(Mittle, 2002). به عنوان مثال 10 میکرو مول پراکسید هیدروژن فعالیت بعضی از آنزیم های فتوسنتزی را متوقف و غلظت 50 میکرومول آن، بازدارنده فعالیت آنزیم آکونیتاز می باشد(Schandalios, 1993). گیاهان برای مقابله با تنش اکسیداتیو ایجاد شده، دارای سیستم دفاعی کارآمدی هستند که می تواند رادیکال های آزاد را از بین برده و یا خنثی کند. این سیتم دفاعی شامل آنزیم های سوپراکسید دیسموتاز(SOD)، کاتالاز(CAT)، آسکوربات پراکسیداز(APX) و گلوتاتیون ردوکتاز(GR) و سیستم غیر آنزیمی شامل آسکوربات، α-توکوفرول، کاروتنوئیدها و ترکیبات متفرقه (مانند فلاونوئیدها، مانیتول ها و پلی فنل ها) می باشد(Blokhina et al., 2003). تعدد و کثرت سیستم های دفاعی به این خاطر می باشد که انواع اکسیژن های واکنش گر در سلول ها و بخش های زیر سلولی مختلف تولید می شوند و در ویژگی هایی مانند توانایی انتشار، حلالیت و میل به واکنش با مولکول های بیولوژیک مختلفی، متفاوت هستند. پس برای غیر فعال کردن رادیکال ها به همان سرعتی که تولید می شوند، به مجموعه ای به هم پیوسته از مولکول های دفاعی برای اقدام در تمام بخش های سلول نیاز می باشد. تحقیقات مختلف نشان داده می باشد که در گیاهان فتوسنتزی یک ارتباط قوی بین تحمل به تنش های اکسیداتیو، که به دلیل تنش های محیطی ایجاد می گردد، و افزایش در غلظت آنزیم های آنتی اکسیدان هست(Sairam et al., 2000). محققین نشان داده اند که غلظت آنزیم های آنتی اکسیدان در شرایط تنش دو برابر شده و پس باعث افزایش مقاومت به تنش های اکسیداتیو می شوند (Gambel et al., 1984). پس مکانیسم هایی که تنش اکسیداتیو را کاهش می دهند، تأثیر مهمی در بردباری به تنش خشکی اعمال می کنند(Sairam et al., 2002).

تعداد صفحه :112

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   دانلود پایان نامه ارشد:تبیین آسیب پذیری گندمکاران نسبت به خشکسالی مورد مطالعه شهرستان باوی

قیمت : 14700 تومان

بلافاصله پس از پرداخت لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می گردد.

پشتیبانی سایت :        ****       serderehi@gmail.com

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

***  **** ***