جستجو در سایت :   

دانشکده تفسیر و معارف قرآن قم

پایان نامه کارشناسی ارشد رشته علوم قرآن مجید

موضوع:

مطالعه رعایت قواعد تفسیر در «منهج الصادقین فی الزام المخالفین»

استاد راهنما :

حجه الاسلام و المسلمین دکتر اسماعیل سلطانی

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی گردد

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود می باشد)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل می باشد)

فهرست مطالب:

مقدمه…………………………………………………………………………………………………….1

فصل اول: کلیات و مفهوم شناسی

  • کلیات…………………………………………………………………………………………………………..4

1-1- اظهار مسئله………………………………………………………………………………………………………………….4

1-2- علت انتخاب موضوع……………………………………………………………………………………………………5

1-3- سابقه پژوهش……………………………………………………………………………………………………………..5

1-3-1-  کتب قواعد تفسیر……………………………………………………………………………………………5

1-3-2- آثار راجع به رعایت قواعد تفسیر در منهج الصادقین………………………………………6

1-4- جنبه جدید بودن و نوآوری پژوهش…………………………………………………………………………..7

1-5- ضرورت واهمیت موضوع…………………………………………………………………………………………….7

1-6- فواید پژوهش………………………………………………………………………………………………………………..8

1-7- پرسش اصلی……………………………………………………………………………………………………………….8

1-8- پرسش های فرعی پژوهش…………………………………………………………………………………………8

1-9- فرضیه های پژوهش……………………………………………………………………………………………………9

1-10- پیش فرض های پژوهش…………………………………………………………………………………………..9

1-11- اهداف پژوهش……………………………………………………………………………………………………….10

1-12- روش گرد آوری اطلاعات………………………………………………………………………………………10

1-13- نتایج علمی و عقلی پژوهش……………………………………………………………………………………10

  • مفهوم شناسی………………………………………………………………………………………………11

2-1- معنای لغوی تفسیر…………………………………………………………………………….…………………11

2-2- معنای اصطلاحی تفسیر…………………………………………………………………………………………..12

2-3- معنای لغوی و اصطلاحی قواعد ………………………………………………………………………………14

2-4- تعریف قواعد تفسیر…………………………………………………………………………………………………..15

2-5- انواع قواعد تفسیر……………………………………………………………………………………………………..17

فصل دوم: نگاهی به زندگی ملا فتح الله و تفسیر منهج الصادقین

  • زیست نامه ملا فتح الله کاشانی…………………………………………………………………….19
    • ولادت و رشد…………………………………………………………………………………………………………19
    • استادان………………………………………………………………………………………………………………….21
    • شاگردان………………………………………………………………………………………………………………..22
    • آثار…………………………………………………………………………………………………………………………23
    • وفات………………………………………………………………………………………………………………………27

1-6-    نسبت زنده شدن پس از مرگ………………………………………………………………………………..28

2- نگاهی گذرا به تفسیر منهج الصادقین………………………………………………………………29

2-1- انگیزه نوشتن و وجه تسمیه تفسیر………………………………………………………………………….30

2-2- موضوعات مقدماتی……………………………………………………………………………………………………….32

2-3- منابع تفسیری…………………………………………………………………………………………………………..34

2-4- شیوه طرح موضوعات در منهج الصادقین…………………………………………………………………….42

         فصل سوم:در نظر داشتن قاعده در نظر گرفتن قرائت صحیح در منهج الصادقین

  • معنای قرائت……………………………………………………………………………………………………………………………45
  • لزوم در نظر گرفتن قرائت صحیح در تفسیر آیات………………………………………………………………….48
  • علل ایجاد اختلاف قرائت و قراء سبعه…………………………………………………………………………………….49

3-1- اختلاف قرائت تا زمان جمع آوری مصحف امام…………………………………………………………….49

3-2- اختلاف قرائت بعد از مصحف امام و به وجود آمدن قراء سبعه…………………………………….51

  • بی نقطه بودن حروف……………………………………………………………………………………………51
  • نداشتن اعراب و حرکات……………………………………………………………………………………….52
  • ننوشتن الف در وسط کلمات………………………………………………………………………………..52
  • ابتدایی بودن خط………………………………………………………………………………………………….53

4- عدم تواتر قرائت های سبعه……………………………………………………………………………………………………..54

5- علت های معتقدان به تواتر قرائات سبعه……………………………………………………………………………………….56

  • اعتقاد به تواتر قرآن……………………………………………………………………………………………….56

نقد……………………………………………………………………………………………………………………………56

  • اهتمام صحابه و تابعان به قرآن…………………………………………………………………………….58

نقد……………………………………………………………………………………………………………………………58

  • ادعای اجماع………………………………………………………………………………………………………….58

نقد…………………………………………………………………………………………………………………………..59

  • حدیث احرف سبعه……………………………………………………………………………………………….60

نقد……………………………………………………………………………………………………………………………60

6- معیار های تشخیص قرائت صحیح…………………………………………………………………………………………..62

7-معتبر بودن قرائت حفص از عاصم…………………………………………………………………………………………….65

8-روش ملا فتح الله از حیث در نظر داشتن قرائت صحیح……………………………………………………………………..65

9-نقد و مطالعه روش ملا فتح الله از حیث در نظر داشتن قرائت صحیح……………………………………………….73

9-1- امتیازات………………………………………………………………………………………………………………………….73

9-2- کاستی ها……………………………………………………………………………………………………………………….74

           فصل چهارم: در نظر داشتن مفردات و تبیین آن ها در تفسیر منهج الصادقین

1- راه های شناخت معانی مفردات قرآن………………………………………………………………………………………77

  • قرآن کریم……………………………………………………………………………………………………………..77
  • روایات پیامبر9و امامان معصوم:…………………………………………………………………77

1-3-       فرهنگ عامه عصر نزول………………………………………………………………………………………….78

  • سخنان صحابه …………………………………………………………………………………………………….80

1-5-        سخن لغت شناسان…………………………………………………………………………………………………80

2- در نظر داشتن معانی مختلف لفظ……………………………………………………………………………………………………..81

3- شناسایی معنای حقیقی و مجازی و فرق نهادن بین آن ها……………………………………………………82

4- روش ملا فتح الله در در نظر داشتن مفردات……………………………………………………………………………………..83

4-1- استناد به آیات دیگر……………………………………………………………………………………………………….83

4-2- استناد به روایات پیامبر9و امامان معصوم:………………………………………………………….85

4-3- در نظر داشتن فرهنگ عامه مردم عصر نزول………………………………………………………………………….87

4-4- استناد به سخنان صحابه و اهل لغت……………………………………………………………………………..89

4-5- تصریح به وجود معانی مختلف در لفظ………………………………………………………………………….. 90

4-6- شناسایی معنای حقیقی و مجازی و فرق نهادن میان آن ها………………………………………..91

5- نقد و مطالعه روش ملا فتح الله در در نظر داشتن مفردات……………………………………………………………….92

5-1- امتیازات………………………………………………………………………………………………………………………….93

5-2- کاستی ها………………………………………………………………………………………………………………………..93

           فصل پنجم: در نظر داشتن قاعده در نظر گرفتن ادبیات عرب در فهم و تفسیر قرآن

1- ادله اهمیت در نظر داشتن ادبیات عرب در تفسیر قرآن…………………………………………………………………..98

1-1- آیات قرآن……………………………………………………………………………………………………………………..99

1-2- روایات معصومین:………………………………………………………………………………………………….101

1-3- سخنان مفسران و دانشمندان علوم قرآنی………………………………………………………………….104

1-4- بنای عقلاء……………………………………………………………………………………………………………………105

2- روش ملا فتح الله در در نظر داشتن ادبیات عرب……………………………………………………………………………105

3- نقد و مطالعه روش ملا فتح الله در در نظر داشتن ادبیات عرب……………………………………………………..110

3-1- امتیازات……………………………………………………………………………………………………………………….110

3-2- کاستی ها…………………………………………………………………………………………………………………….110

           فصل ششم:در نظر داشتن قراین تفسیر در منهج الصادقین

1- تعریف و اقسام قراین……………………………………………………………………………………………………………..114

2- دلیل لزوم در نظر داشتن قراین………………………………………………………………………………………………………115

3- سیاق………………………………………………………………………………………………………………………………………115

3-1- اهمیت در نظر داشتن سیاق در تفسیر…………………………………………………………………………………117

3-2- انواع سیاق……………………………………………………………………………………………………………………119

3-2-1- سیاق کلمات……………………………………………………………………………………………………..119

3-2-2- سیاق جمله ها…………………………………………………………………………………………………..121

3-2-3- سیاق آیات…………………………………………………………………………………………………………122

3-2-4- سیاق سوره ها……………………………………………………………………………………………………122

3-3- روش ملا فتح الله در بهره گیری از سیاق……………………………………………………………………123

4- سبب نزول……………………………………………………………………………………………………………………………..127

4-1- اهمیت در نظر داشتن سبب نزول…………………………………………………………………………………………128

4-2- روش ملا فتح الله در در نظر داشتن سبب نزول…………………………………………………………………..129

5- شان نزول……………………………………………………………………………………………………………………………….133

5-1- روش ملا فتح الله در در نظر داشتن شان نزول…………………………………………………………………….135

6- در نظر داشتن فرهنگ زمان نزول…………………………………………………………………………………………………..137

7- زمان و مکان نزول آیات…………………………………………………………………………………………………………139

8- بهره گیری از آیات دیگر به عنوان قرینه……………………………………………………………………………………141

9- بهره گیری از روایات به عنوان قرینه………………………………………………………………………………………….147

9-1- ادله اهمیت در نظر داشتن روایات به عنوان قرینه در تفسیر……………………………………………….148

9-1-1- دلیل عقلی…………………………………………………………………………………………………………148

9-1-2- آیات قرآن………………………………………………………………………………………………………….149

9-1-3- روایات………………………………………………………………………………………………………………..150

9-2- روش ملا فتح الله در بهره گیری از روایات به عنوان قرینه……………………………………………..151

10- نقد و مطالعه روش ملا فتح الله در در نظر داشتن قراین……………………………………………………………..153

10-1- امتیازات…………………………………………………………………………………………………………………….153

10-2- کاستی ها…………………………………………………………………………………………………………………..156

            فصل هفتم: در نظر گرفتن انواع دلالت ها در تفسیر منهج الصادقین

1- تعریف دلالت و اقسام آن…………………………………………………………………………………………….161

1-1- دلالت اقتضاء……………………………………………………………………………………………………..162

1-2- دلالت تنبیه……………………………………………………………………………………………………….164

1-3- دلالت تصریح……………………………………………………………………………………………………….164

1-4- دلالت مفهومی کلام…………………………………………………………………………………………..166

2- روش ملا فتح الله در در نظر داشتن انواع دلالت ها……………………………………………………………..169

3- نقد و مطالعه روش ملا فتح الله در در نظر داشتن انواع دلالت ها……………………………………….173

3-1- امتیازات……………………………………………………………………………………………………………..173

3-2- کاستی ها…………………………………………………………………………………………………………..173

نتایج ……………………………………………………………………………………………………….175

پیشنهادات………………………………………………………………………………………………..180

فهرست منابع و مآخذ…………………………………………………………………………………181

 

چکیده

بر هر مفسری لازم می باشد قبل از پرداختن به تفسیر قرآن، قواعد و اصولی را در نظر بگیرد تا براساس آن ها به تفسیر قرآن بیردازد و مراد و مقصود آیات را بدست آورد. این قواعد که به قواعد تفسیر معروف هستند عبارت از دستور العمل های کلی مبتنی بر مبانی متقن عقلی، نقلی و عقلایی اند که رعایت آن ها توسط مفسر سبب دوری وی از خطا و اشتباه و ارائه تفسیری ضابطه مند می گردد.

ما در این پژوهش بر آن شدیم تا تفسیر منهج الصادقین فی الزام المخالفین اثر ملا فتح الله کاشانی از مفسران شیعی قرن دهم را از حیث رعایت و در نظر داشتن این قواعد مطالعه کنیم، بدین جهت پنج قاعده اساسی در تفسیر یعنی در نظر داشتن قرائت صحیح ، در نظر داشتن ادبیات عرب، تبیین مفردات، در نظر گرفتن قراین، در نظر گرفتن انواع دلالت ها را در این تفسیر مورد مطالعه قرار دادیم.

این پژوهش در هفت فصل تدوین شده می باشد، در فصل اول به مطالعه کلیات پرداخته ایم و در فصل دوم زندگی نامه مفسر و معرفی تفسیر منهج الصادقین مطرح شده می باشد؛ در فصل سوم تا هفتم نیز به ترتیب قواعد در نظر داشتن قرائت صحیح، در نظر داشتن ادبیات عرب، در نظر داشتن تبیین مفردات، در نظر گرفتن قراین و در نظر داشتن انواع دلالت ها، در تفسیر منهج الصادقین مورد مطالعه قرار گرفته می باشد.

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   دانلود پایان نامه ارشد: ارزیابی تطبیقی روایات معصومان (ع) با اقوال لغویان در مفردات سور کهف و اسرا

مفسر، ترجمه آیات را ضمن تفسیر مطرح کرده و ترجمه و تفسیر را بر اساس قرائت ابوبکر از عاصم  و گاه نیز موافق قرائت حفص از عاصم اظهار می کند و در اکثر موردها به قرائت حفص نیز متعرض می گردد. از آنجا که هدف مفسر، تألیف تفسیری ساده و قابل فهم برای عامه مردم بوده می باشد، می توان اذعان نمود که روش وی در در نظر داشتن مفردات و قواعد ادبی شایسته و در خور تحسین می باشد. همچنین بهره گیری فراوان از آیات و روایات و قراین دیگر که مفسر را در فهم صحیح آیات کمک می کند، در تفسیر منهج الصادقین جلوه آشکاری دارد؛ به علاوه این که مفسر هر چند تصریحی به نام دلالت ها ندارد، با این تفاصیل از معنای حاصل از دلالت ها در تفسیر خویش بهره گیری کرده می باشد.

مقدمه

قرآن کریم کامل ترین و جامع ترین و آخرین پیام الهی برای دستیابی بشر به سعادت و رستگاری و مایه هدایت تمام بشر ها می باشد«هُدًى لِّلنَّاسِ»[1] و چگونگی برخورداری از این هدایت در گرو فهم و کشف رموز این کتاب الهی می باشد و کشف این رموز تنها از طریق فهم صحیح آن به دست می آید.

بدین جهت خداوند خود را معلم و مفسّر قرآن معرفی کرده می باشد(الرَّحْمَنُ* عَلَّمَ الْقُرْآنَ)[2]، به علاوه آیات قرآن نیز خود مبین و مفسّر یکدیگر هستند؛ در مرحله بعد رسول خدا برای اصحاب و یاران خویش آیات قرآن را تبیین می کرده می باشد تا آن ها از هدایت این کتاب برخوردار شوند و خداوند تفسیر و تبیین قرآن را یکی از وظایف پیامبر9بیان کرده می باشد.(وَأَنزَلْنَا إِلَیْکَ الذِّکْرَ لِتُبَیِّنَ لِلنَّاسِ مَا نُزِّلَ إِلَیْهِمْ)[3]؛ بعد از پیامبر9نیز به تبع ایشان اهل بیت3به تفسیر و تبیین قرآن پرداخته اند و در طول دوران حیات خویش به رهنمود های آن توجه داشته و برای اصحاب و یاران خویش آن را اظهار کرده اند؛ تفسیری که توسط پیامبر9و ائمه3بیان می گردید به دلیل اتصال علم آن ها به علم الهی از هر گونه خطا و اشتباه عاری بود.

دانشمندان و مفسّران شیعه نیز در طول تاریخ تحت آموزش اهل بیت3به تفسیر قرآن همت گماشتند و آثار جاودانه ای از خود به جای نهادند اما با وجود کوشش های فراوان صورت گرفته از سوی این مفسّران باز هم تفسیر قرآن در طول تاریخ دچار اشکال ها و نقص هایی شده می باشد و این امر را می توان نتیجه عدم توجه کافی به رعایت قواعد و ضوابط تفسیر دانست. قواعد تفسیر، قوانین و ضوابط کلی ای هستند که مفسّر بایستی با در نظر گرفتن آن ها اساس و شالوده تفسیر خویش را پی ریزی کند و بر اساس آن ها به تفسیر قرآن بپردازد؛ به گونه ای که عدم رعایت آن ها موجب خطا و اشتباه در تفسیر خواهد گردید. بعضی از قواعد تفسیر عبارتند از: در نظر داشتن قرائت صحیح، در نظر گرفتن مفردات و تبیین آن ها، در نظر داشتن قواعد و ادبیات عرب، در نظر داشتن قراین و در نظر گرفتن انواع دلالت ها.

تفسیر منهج الصادقین فی الزام المخالفین اثر مفسّر گرانقدر ملا فتح الله کاشانی از مفسّران شیعی قرن دهم هجری، تفسیری می باشد که ما در این پژوهش به مطالعه آن از حیث رعایت قواعد تفسیر خواهیم پرداخت.

این تفسیر که به زبان فارسی نگاشته شده می باشد، بدون شک یکی از بهترین و جامع ترین تفاسیر فارسی تالیف شده در عصر خویش بوده می باشد.

در پژوهش حاضر که در هفت فصل نگاشته شده می باشد در فصل نخست به اظهار مفاهیم و کلیات از قبیل تفسیر، قواعد تفسیر و لزوم در نظر داشتن آن ها می پردازیم؛ در فصل دوم نگاهی به زندگی ملا فتح الله صاحب تفسیر منهج الصادقین و دیگر آثار وی داریم و در فصل سوم تا هفتم نیز به مطالعه پنج قاعده تفسیری بعنی در نظر گرفتن قرائت صحیح، در نظر داشتن مفردات، در نظر داشتن قواعد ادبی، در نظر داشتن قراین، در نظر گرفتن انواع دلالت ها، در تفسیر منهج الصادقین و اندازه رعایت آن ها در این تفسیر خواهیم پرداخت.

در زمینه قواعد تفسیر کتب و مقالاتی تالیف شده می باشد مانند «قواعد التفسیر لدی الشیعه والسنه» اثر محمد فاکر میبدی، «قواعد التفسیر جمعاً و دراسهً» از خالدبن عثمان سبت، «اصول التفسیر و قواعده» از خالد عبدالرحمن عک، و «روش شناسی تفسیر قرآن» از علی اکبر بابایی که در فصل دوم آن به اظهار هفت قاعده کلی از قواعد تفسیر پرداخته می باشد. اما این آثار تنها به ذکر قواعد تفسیر پرداخته و تفسیر خاصی را از حیث رعایت این قواعد مورد مطالعه قرار نداده اند.

در مورد رعایت قواعد تفسیر در منهج الصادقین، با وجود این که این تفسیر حاوی مطالب تفسیری رفیع و در خور تامل بسیاری می باشد، بایستی گفت آن گونه که شایسته می باشد، مورد مطالعه قرار نگرفته می باشد و با تحقیقی که درمورد کتب و مقالات و پایان نامه هایی که در ارتباط با ملا فتح الله کاشانی و تفسیر منهج الصادقین انجام گرفته، روشن می گردد که اکثر این آثار به منهج و روش تفسیری آن تصریح کرده اند و قواعد مورد بهره گیری در این تفسیر را مطالعه نکرده اند.

از این رو ما در این پژوهش اولاً حوزه پژوهش را به تفسیر منهج الصادقین و ثانیاً به قواعد مورد بهره گیری در این تفسیر محدود کرده ایم و به این جهت، اشکالی که در آثار فوق دیده می گردد، کوشش شده که در این پژوهش بر طرف گردد.

به امید آن که پژوهش حاضر بتواند در مراکز علمی به عنوان مقدمه ای برای آشنایی بیشتر قرآن پژوهان با این تفسیر و زمینه ای برای ورود به بحث تفسیری، مورد بهره گیری قرار گیرد.

 

تعداد صفحه : 206

قیمت : 14700 تومان

بلافاصله پس از پرداخت لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می گردد.

پشتیبانی سایت :        ****       serderehi@gmail.com

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

***  **** ***