جستجو در سایت :   

عنوان : مطالعه تأثیرگذاری­های موالی بر تفسیر قرآن کریم

دانشگاه کاشان

دانشکده­ ی علوم انسانی

پایان­ نامه کارشناسی ارشد (M.Sc) رشته ­ی علوم قرآن و حدیث

عنوان:

مطالعه تأثیرگذاری ­های موالی بر تفسیر قرآن کریم

استاد راهنما:

دکتر پرویز رستگار جزی

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی گردد

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود می باشد)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل می باشد)

فهرست مطالب:

مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………………………. 1
پیشگفتار…………………………………………………………………………………………………………………………….. 2
موضوع پژوهش……………………………………………………………………………………………………………………. 2
زمینه ، سابقه و  تاریخچه موضوع پژوهش………………………………………………………………………… 2
اهداف پژوهش……………………………………………………………………………………………………………………. 2
اهمیت و ارزش پژوهش با تاکید بر کاربرد نتایج آن…………………………………………………………. 2
سؤال­های پژوهش……………………………………………………………………………………………………………….. 3
روش پژوهش …………………………………………………………………………………………………………………….. 3
فصل اول: مطالعه چگونگی شکل­گیری طبقه موالی………………………………………. 4
1-1-        1-1-آشنایی با شبه جزیره عربستان…………………………………………………………………………………. 5
1-2-        1-2-موقعیت جغرافیایی عربستان…………………………………………………………………………………….. 5
1-3- وضع دینی عربها………………………………………………………………………………………………………. 6
1-4-حضرت محمد (ص) و توسعه جغرافیایی اسلام……………………………………………………….. 7
1-5-فتوحات مسلمانان و توسعه ی متصرفات اسلامی پس از رسول خدا(ص) …………….. 8
1-5-1-فتوحات زمان ابوبکر:( 11تا 13 هجری)………………………………………………… 9
1-5-2-فتوحات زمان عمر( 13-23هجرت) ……………………………………………………… 11
1-5-3-فتوحات زمان عثمان:( 24 تا 36 هجری)……………………………………………… 15
1-5-4-توقف فتوحات در زمان امیرالمؤمنین(ع )36-41هجرت………………………. 16
1-5-5-فتوحات  زمان بنی امیه…………………………………………………………………………. 17
1-6-جهان اسلام و پدیده مَوالی……………………………………………………………………………………….. 18
درآمد……………………………………………………………………………………………………………………. 18
1-6-1-موالی در لغت ………………………………………………………………………………………… 20
1-6-2-موالی در اصطلاح……………………………………………………………………………………. 23
1-6-3-انواع مولی ………………………………………………………………………………………………. 25
1-6-3-1- ولاء عتق……………………………………………………………………………… 25
1-6-3-1-1-مولای مکاتبه…………………………………………………….. 26
1-6-3-1-2- مولای تدبیر……………………………………………………… 27
1-6-3-2- ولاء اسلام……………………………………………………………………………. 27
1-6-3-3- ولاء حلف…………………………………………………………………………….. 27
1-7-موالی و خلفای راشدین…………………………………………………………………………………………….. 28
1-8-موالی و بنی امیه……………………………………………………………………………………………………….. 31
1-9-موالی و بنی­عباس……………………………………………………………………………………………………… 34
فصل دوم: مطالعه جایگاه اجتماعی، اقتصادی و سیاسی موالی………………………. 36
2-1- جایگاه اجتماعی موالی………………………………………………………………………. 37
مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………………………. 37
2-2- توجه قبیله­ای عرب به موالی…………………………………………………………………………………. 37
2-3-پیوند های  اجتماعی مولی………………………………………………………………………………………. 40
2-4- شمار موالی در شهرها……………………………………………………………………………………………… 42
2-4-1-کوفه………………………………………………………………………………………………………… 43
2-4-2-بصره……………………………………………………………………………………………………….. 45
2-4-3- شام و حجاز…………………………………………………………………………………………… 46
2-5- موقعیت اجتماعی موالی………………………………………………………………………………………….. 47
 2-5-1- ویژگی­های اجتماعی قبیله عرب…………………………………………………………. 47
2-2- جایگاه اقتصادموالی………………………………………………………………………….. 50
2-2-1- کارهای دستی و تجارت ………………………………………………………………………. 50
2 -2-2-  دبیری و کار در دیوان………………………………………………………………………… 53
2-2-3- حجابت و حراست( شرطه)……………………………………………………………………. 56
2-2-4- مالکیتِ اراضی و کارِ مِلک داری به وکالت از اربابان…………………………….. 57
2-2-5- موالی در دیوان لشکر……………………………………………………………………………. 58
2-3- جایگاه سیاسی موالی ………………………………………………………………………. 64
مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………… 64
2-3-1-  قیام مختار ………………………………………………………………………………………….. 67
2-3-2-  موالی و خوارج ……………………………………………………………………………………. 71
2-3-3- جنبش عبدالرحمن بن محمد بن اشعث کندی ………………………………….. 74
2-3-4- قیام زید بن علی(ع) …………………………………………………………………………….. 77
2-3-5-  قیام یحیی بن زید ………………………………………………………………………………. 80
2-3-6- جنبش عبدالله بن معاویه بن عبدالله بن جعفر طیار …………………………… 82
2-3-7- شورش حارث بن سریج ……………………………………………………………………….. 85
فصل سوم: جایگاه علمی موالی……………………………………………………………………. 88
3-1- نگاهی کلی به جایگاه علمی موالی …………………………………………………………………………. 89
مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………………………. 89
3-2-موالی و دانش­های عصر خود …………………………………………………………………………………… 90
3-3-تأثیر موالی در تدوین زبان عربی …………………………………………………………………………….. 92
3-3-1-پیدایش علم نحو …………………………………………………………………………………… 92
3-3-2-سیبویه شیرازی …………………………………………………………………………………….. 93
3-4-موالی و علوم اسلامی ……………………………………………………………………………………………….. 94
3-5-تأثیر ایرانیان در توسعه علوم و فنون……………………………………………………………………….. 95
3-6- علم حدیث و فقاهت ……………………………………………………………………………………………….. 96
3-6-1- جدول شمار راویان موالی در کتاب الرجال شیخ طوسی……………………… 102
3-6-2-جدول شمار راویان موالی در کتاب تهذیب الکمال مزی………………………. 104
3-7-علم قرائت ……………………………………………………………………………………………………………….. 105
3-7-1- بعضی موالی پیشتاز در علم قرائت ……………………………………………………… 106
3-8- موالی و شعر…………………………………………………………………………………………………………….. 107
3-8-1- بعضی شاعران معروف دوره اموی از موالی……………………………………………… 107
3-9-پیدایش علم کلام …………………………………………………………………………………………………….. 108
3-9-1-سیر نظرات کلامی ………………………………………………………………………………… 109
3-9-2-سابقه علم کلام ……………………………………………………………………………………… 109
3-9-3-علل پیدایش علم کلام ………………………………………………………………………….. 110
3-10-موالی و علم تفسیر ………………………………………………………………………………………………… 112
3-10-1-تفسیر در عهد تابعین …………………………………………………………………………. 113
3-10-1-1-مکتب تفسیری مکه …………………………………………………………. 114
1- سعید بن جبیر( م شعبان 95ه.ق)……………………………………. 114
2- مجاهد بن جبر مکی ………………………………………………………… 115
3- عکرمه، مولی ابن عباس( م104یا 105ه. ق) …………………… 117
4- عطاء بن ابی رباح مکی( م114ه.ق) ………………………………….. 118
5-  طاووس بن کیسان الیمانی ……………………………………………… 119
3-10-1-2-مکتب تفسیری مدینه ……………………………………………………… 119
1- ابوالعالیه( م90یا 93 هجری) ……………………………………………. 120
2- زید بن اسلم( م 136ه.ق) …………………………………………………. 120
3- محمد بن کعب القرظی( م 117 یا 118ه.ق)……………………. 120
3-10-1-3- مکتب تفسیری عراق ……………………………………………………… 121
3-10-1-3-1-مفسران معروف کوفه در عصر تابعین ………….. 122
1-مّره همدانی(م 76ه.ق) …………………………………………. 122
2- علقمه بن قیس( م 61ه.ق) 135…………………………. 122
3- مسروق( م63ه.ق) ……………………………………………….. 122
4-  عامر شعبی( م 104یا 109ه.ق) ………………………… 123
5- اسود بن زید( م 74 یا 75ه.ق) …………………………… 123
6- جابر بن یزید جعفی( م 127 یا 128 یا 132ه.ق). 123
3-10-1-3-2-مفسران معروف بصره در عصر تابعین…………….. 124
1-ابوسعید حسن بصری( م110ه.ق) ……………………………………… 124
2-قتاده( م117ه.ق) ……………………………………………………………….. 124
3-ابوصالح باذان( م پس از قرن اوّل هجری) …………………………. 125
3-10-1-4-گروه دیگر از مفسران دوره تابعین قرن دوم…………………………………. 125
3-10-1-5-انواع روش­های تفسیری ……………………………………………………………………………….. 126
1-تفسیر مأثور( روایی) ……………………………………………………………………………………….. 126
2-تفسیر عقلی( اجتهادی) …………………………………………………………………………………. 127
3-10-1-6-مصادر تفسیر در عصر تابعین………………………………………………………………………… 129
3-10-1-7-اظهار روش تفسیری بعضی از موالی……………………………………………………………….. 129
1-روش تفسیری سعید بن جبیر………………………………………………………………………………………. 129
              1-1-قراءات ……………………………………………………………………………………………………. 130
            1-2-اسباب النزول…………………………………………………………………………………………….. 130
1-3-اظهار شأن نزول آیات ………………………………………………………………………………….. 131
1-4-در نظر داشتن سیاق آیات…………………………………………………………………………………….. 131
1-5-لغت ……………………………………………………………………………………………………………. 132
1-6-اظهار مصداق…………………………………………………………………………………………………. 133
1-7-در نظر داشتن روایات ائمه اطهار………………………………………………………………………….. 133
1-8-در نظر داشتن علوم قرآن زیرا ناسخ و منسوخ ………………………………………………….. 134
1-9-اظهار مفردات قرآن ……………………………………………………………………………………… 134
2-روش­­های تفسیری مجاهد ……………………………………………………………………………………………. 135
2-1-گستردگی اجتهاد و استنباط……………………………………………………………………… 135
2-2-دقت در تفاوت بین واژه‏های متشابه…………………………………………………………… 136
2-3-تفسیر بعضی از واژه‏ها بر خلاف معنای معروف آن …………………………………… 137
2-4-اهتمام به مبهمات قرآن …………………………………………………………………………….. 137
2-5- پرداختن به لطایف و ظرائف قرآن کریم ………………………………………………….. 138
2-6- در نظر داشتن قرائت آیات در تفسیر آنها …………………………………………………………… 138
2-7- نقل از صحابه دیگر غیر از ابن عباس ……………………………………………………….. 139
2-8-آزاداندیشی در ارائه آرا و دیدگاه­های عقلی ………………………………………………. 139
2-9-تفسیر عقلی ……………………………………………………………………………………………….. 140
3-عطاء بن ابی رباح ………………………………………………………………………………………………………….. 140
4-ویژگی تفسیر عکرمه……………………………………………………………………………………………………… 141
4-1-مفهوم شناسی واژگان ………………………………………………………………………………… 141
4-2-اظهار مصادیق ……………………………………………………………………………………………… 142
4-3-اظهار ناسخ و منسوخ …………………………………………………………………………………… 142
4-4-تفسیر با شأن نزول ……………………………………………………………………………………. 142
5- روش تفسیری قتاده……………………………………………………………………………………………………… 142
5-1-تبیین اصطلاح قرآنی ……………………………………………………………………………….. 142
5-2-اظهار قید آیات و تبیین احکام ………………………………………………………………….. 143
5-3-اظهار شأن نزول …………………………………………………………………………………………… 143
6- روش تفسیری طاووس بن کیسان……………………………………………………………………………….. 143
6-1-تفسیر باطنی ………………………………………………………………………………………………. 145
6-2-تفسیر به معنای اخص ……………………………………………………………………………….. 145
ویژگی تفسیر موالی( دوره تابعین) …………………………………………………………………………………… 145
1- پیدایش روحیه استقلال در بین مفسرین …………………………………………………….. 145
2- کوتاهی و گویایی …………………………………………………………………………………………… 146
3-رویگردانی از پرداختن جدی به تفسیر ………………………………………………………….. 147
4- روایات تفسیری …………………………………………………………………………………………….. 147
5-تکیه بر ظن …………………………………………………………………………………………………….. 147
فصل چهارم: مطالعه کارکردهای زیانمند و سودمند موالی در تفسیر قرآن کریم……………. 148
4-1-کارکردهای زیانمند موالی در تفسیر قرآن کریم …………………………………………………….. 149
4-1-1-تأثیر موالی در پیدایش لحن و گرفتار شدن به آن……………………………….. 149
مقدمه ……………………………………………………………………………………………………. 149
4-1-1-1-معنی لحن ………………………………………………………………………….. 150
4-1-1-2-نمونه­هایی از لحن ………………………………………………………………. 150
4-1-1-3-لحن در زبان عامه ………………………………………………………………. 150
4-1-1-4- لحن در قرائت قرآن …………………………………………………………… 151
4-1-2-تفسیر به رأی ………………………………………………………………………………………………………. 151
مطالعه این تفسیرها ……………………………………………………………………………………………. 155
4-1-3-موالی و حدیث  …………………………………………………………………………………………………… 159
4-1-3-1-شعوبیه ………………………………………………………………………………………………. 159
4-1-3-2-جعل حدیث ……………………………………………………………………………………… 163
4-1-3-3-تدلیس در حدیث………………………………………………………………………………. 167
4-1-3-3-1- تدلیس در اسناد …………………………………………………………… 169
قتاده…………………………………………………………………………………………. 169
حسن بصری ……………………………………………………………………………. 169
ضحاک بن مزاحم ……………………………………………………………………. 170
مالک بن انس ………………………………………………………………………….. 170
مجاهد بن جبر مکی ……………………………………………………………….. 170
4-1-3-3-2- تدلیس در شیوخ……………………………………………………………. 170
4-1-4-پیدایش فرقه­های مختلف مذهبی ………………………………………………………………………. 171
4-1-5-اختلاف مذهبی و اختلاف در تفسیر……………………………………………………………………. 174
4-1-6- باز کردن پای اسرائیلیات به تفسیر ……………………………………………………………………. 177
4-1-6-1-راویان عمروبن عاص بن وائل …………………………………………………………… 178
4-1-6-2-راویان عبدالملک بن عبدالعزیز بن جریج …………………………………………. 178
4-1-6-3-راویان محمد بن کعب قرظی…………………………………………………………….. 179
4-1-6-4- راویان کعب الاحبار…………………………………………………………………………… 179
4-1-6-5- راویان عبدالله بن سلام……………………………………………………………………… 179
4-1-6-6- راویان تمیم بن اوس داری……………………………………………………………….. 179
پیامد­های ناخوشایند اسرائیلیات………………………………………………………………………………………… 179
4-2-مطالعه سودمندی­های موالی در تفسیر قرآن ………………………………………………………….. 181
4-2-1-انبوهی موالی مفسر ……………………………………………………………………………….. 181
4-2-2- موالی و تفسیر اجتهادی(عقلی) …………………………………………………………… 190
4-2-2-1-نمونه تفسیر اجتهادی موالی ………………………………………………. 192
4-2-3-رواج فرهنگ کتابت ………………………………………………………………………………. 193
4-2-3-1-موالی در دیوان کتابت…………………………………………………………. 195
4-2-3-2-آغاز تدوین تفسیر………………………………………………………………… 196
نتیجه­گیری…………………………………………………………………………………………………………………………. 198
منابع و مآخذ …………………………………………………………………………………………………………………….. 201
این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   دانلود پایان نامه ارشد: بررسی رعایت قواعد تفسیر در «منهج الصادقین فی الزام المخالفین»

 

چکیده

با آغاز کشورگشایی­های مسلمانان و سقوط امپراطوری ساسانی در ایران و سست شدن نفوذ امپراطوری روم در مرزهای شمالی شبه جزیره­ عربستان و سقوط حکومت­های محلی در شمال آفریقا، کسان بسیاری در بند افتادند و به سرزمین­های مسلمان نشین کوچانده و سپس مسلمان شدند بدین ترتیب یک لایه اجتماعی بسیار مهم و تاثیر گذار در جهان اسلام -به ویژه در عراق و شهرهای کوفه و بصره- شکل گرفت که موالی نام گرفتند-موالی اندک اندک در همه دانش­های اسلامی میدان داری کردند و سرآمد شدند که یکی از آنها علم تفسیر می باشد. با این همه پیامد دست داشتن موالی در تفسیر قران کریم، یکسره بی­نقص و عیب و برکنار از خرده گیری نیست، روش انجام این پژوهش مبتنی بر تحلیل محتوا پس از مراجعه به منابع و مصادر مناسب و فیش برداری از آنها و بهره­مندی از کتابخانه های متعدد می باشد. نتایج پژوهش عبارتند از اولاً، تأثیر موالی در دگرگونی­های پیش آمده در تفسیر قرآن کریم، یکسره سودمند یا زیانمند نیست. ثانیاً، موالی از واسطه­های مهم و پادرمیان­های انکار ناپذیر در چرخش تفسیر از رویکرد اثری به رویکرد عقلی­اند. ثالثاً، ناآشنایی عمیق موالی با زبان عربی، دقت­ها و ظرافت­های آن، از نقاط اشکال تفسیر موالی می باشد. پس، انجام این پژوهش ضروری می­نماید.

مقدمه

قرآن مجید دریای بیکرانه دانش و بینش می باشد که هر کس به اندازه استعداد خود از آن سیراب می­گردد. قرآن نوری می باشد فرا راه بشر­ها تا ابدیت و راهنمای استوارترین راه به  سوی سعادت. بوستانی می باشد که عطر شکوفه­هایش مشام جان­ها را می­نوازد و دلها را صفا می­بخشد.

قرآن شگفت­ترین کتاب و بزرگترین معجزه تاریخ می باشد؛ که از آغاز جهان هستی تاکنون بی­نظیر مانده و خواهد ماند؛ به عنوان کتاب هدایت شایسته تأمّل، آگاهی و جست و جو می باشد تا از رهنمودهایش بهره گیری کنیم. شناخت قرآن و بهره­گیری از معارف آن، از اولین و برترین اولویتهای فکری مسلمین می باشد بویژه که خود قرآن و سیره نبوی و سنت دیگر معصومان(ع) آن­را مورد تاکید قرار داده­می باشد.

این کتاب آسمانی، دارای معانی کنایی، استعارات و اشارات فراوانی می باشد که فهم یا درک آنها نیازمند تدبّر و تفکر در آنها می باشد. از این رو کوشش مفسران و عالمان قرآن دوست برای احیای معارف بلند قرآن و بازشناساندن مفاهیم ناب آن ضروی می­نماید. پس تفسیر قرآن از همان آغاز نزول توسط خود پیامبر و سپس صحابه، تابعین و … صورت گرفت.

در این پژوهش کوشش شده می باشد، در حد توان به تأثیر طبقه مهم موالی در تفسیر قرآن پرداخته گردد. این پایان­نامه دارای چهار فصل می باشد.

فصل اول: مطالعه چگونگی شکل­گیری طبقه موالی

فصل دوم: جایگاه اجتماعی، اقتصادی و سیاسی موالی

فصل سوم: مطالعه جایگاه علمی موالی؛ در این بخش کوشش می­گردد، به صورت گزینشی، بعضی از علومی که موالی در آن دست داشتند، انتخاب وسپس کارکردهای موالی در حوزه تفسیر مطالعه گردد.

فصل چهارم که مهم­ترین و اساسی­ترین قسمت این پایان­نامه می باشد، به تأثیرگذاری­های موالی بر تفسیر قرآن کریم پرداخته می­گردد، که شامل اظهار اثرات مثبت و منفی آنان در این حوزه و همچنین یافته­های پژوهش و تجزیه و تحلیل مطالب می باشد.

تعداد صفحه : 234

قیمت : 14700 تومان

بلافاصله پس از پرداخت لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می گردد.

پشتیبانی سایت :        ****       serderehi@gmail.com

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

***  **** ***